ئه‌ڤرۆ كوردان پتر پێدڤی ب ستراتیژیه‌كا راگه‌هاندنێ هه‌یه‌
سه‌دیق سنداڤی
ئه‌گه‌ر ئه‌م بێن و ب راگه‌هاندنا كوردستانێ دا بچین، وه‌كی میناك كه‌نالێن ته‌له‌ڤزیونێن كوردی بینن به‌ر گه‌نگه‌شێ و ئاوره‌كێ به‌ردن ل سه‌ر پروگرامێن ڤان ته‌له‌ڤزیونان. دێ چه‌ند نیشانێن پسیارێ لبه‌ر چه‌ند خالان دینن. كا بوچی ئه‌ڤ تشته‌ هوسانه‌ و نه‌ هوسانه‌، هه‌ر وه‌كی لسه‌ر زارێ گه‌له‌ك ره‌وشه‌مبیرو روژنه‌مه‌ڤانان تی زمان كو مخابن راگه‌هاندنا كوردستانێ ب ئاوایه‌كێ گشتی لاوازی ب خوه‌ڤه‌ دگره‌، ئه‌ڤه‌ ژی به‌هرا پێهتر د كانالێن ته‌له‌ڤزیونین سته‌لیتان دا دیاره‌ دكه‌، لگه‌ل هه‌می پربونا كه‌نالان و ته‌كنیكێن پێشكه‌تی ێن ل به‌رده‌ست و بوجه‌یكا مشه‌ تێ خرجكرن.

هه‌ر وه‌كی به‌رچاڤ، مخابن ته‌رزێن (ستیلێن) پروگرامێن ڤان ته‌له‌ڤزیونان نێزیكێ ئێكن و وه‌كی ئیكن، ئانكو هه‌ر هه‌مو ته‌له‌ڤزیون هه‌تا ئاسته‌كێ كارێ ته‌له‌ڤزونه‌كێ دكن، هه‌روه‌كی دبێژن: (ئێك ب سه‌دا و سه‌د ب ئێكێ) پرانێن پروگراما ین هاتین ژ ئێكا چاڤلێكرینا تله‌ڤزیونێن بیانی، نه‌كو ژ روحا خوه‌زایا كورده‌واریێ، كو ئه‌م ب خوه‌ ته‌رزێن پروگرامێن نوو ب ئافرینن و نیشانین هێزا پیشكه‌فتن و ئاكادیمیبونا خوه‌ نیشان بدن و درهویێ (نیشان) كورده‌واریێ لسه‌ر هه‌ر پروگرامه‌كێ ب هونه‌ره‌كا دلخاز و پێشه‌كتی ب نه‌قشینن.

ئه‌م دبینن كو هنده‌ك بویه‌ر ل كوردستانێ تێن رودان، كو پێتڤیه‌ یه‌كه‌م جار د تورێن ئالڤێن راگه‌هاندنا كوردی دا بێن به‌لاڤكرن، لێ مخابن گه‌له‌ك دره‌نگ تێن وه‌شاندن و جارنا هه‌یه‌ ژی هه‌ر ب ڤه‌شارتی د مینن، پشتی د ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێن بیانیان دا تین به‌لاڤكرن، لوما ژی ئه‌ڤ ئێكه‌ و ب ده‌هان میناكێن وه‌كی ڤێ، خوانده‌ڤانی و گوهداری و بینه‌ری پالڤه‌دن كو ل پێشڤه‌نیان به‌گه‌رن و ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێن بیانی بو خوه‌ بكن ئارمانج. ئه‌ڤه‌ ژی لاوازیه‌كا به‌رچاڤه‌ د پێشكه‌فتنا راگه‌هاندنا كوردی دا.

راسته‌ هه‌تا ئاسته‌كێ راگه‌هاندنا كوردی قوناغه‌ك بسه‌ركه‌فتی یا شه‌قاندن. لێ به‌لێ كیماسی وجهێ ره‌خنێ و پسیارێ پرن، ئه‌ڤه‌ژی مروڤی دناڤ هزرێن كوور دا دبه‌ و ب گومان دئێخه‌. له‌وما ژی لڤێرێ پێتڤیه‌ چه‌ند پشینیار و ئاموژگاریان ئاره‌سته‌ی جهێ پیوندیدار بكین.

كونفرانسه‌كی به‌رفره‌ه ل سه‌ر بنسترا به‌رژه‌وندیا گشتی و وه‌ك هه‌ڤیێ، پێتڤیه‌ بیته‌ ل دارخستن. كو نونه‌رێن هه‌مو دام و ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ به‌ژداربن. د ڤی كونفرانسی دا، پیلان بینه‌ دارشتن و بریار بێنه‌ وه‌رگرتن. میكانزمه‌ك بێت دورستكرن ژبو لێكڤه‌كرنا ئه‌رك و پێرابونا، دوور ژ سه‌پاندنا دیتنا ئێكانه‌ و به‌رته‌نگ و سنوركرنا نیرینێن جودا. هه‌ڤه‌به‌ندیكا ب هێز روناهێ ب بینه‌ پێتڤی ب ریكخراوا و ده‌سته‌كێن چاڤدیریێ هه‌یه‌، كو ب ئاوایه‌كێ هه‌ڤبه‌ری ئاگه‌هبون و سودمه‌ندی ل سه‌ر زالبن و ژبو رێك و پێكرنا كاری و تیبه‌تمه‌ندیا هه‌ر ئالڤه‌كێ و مه‌زاختنا هه‌ر بوجه‌یه‌كا پێتڤی ب ئاوایه‌كێ یه‌كسانی. ئه‌ڤه‌ ژی دێ پشتگر به‌ ژ بو هه‌ر پینگاڤه‌كا دڤی واریدا بێت ئاڤێتن ودێ ب به‌ هێزه‌كا هه‌ری مه‌زن ژبو به‌رده‌وامبونا پێشئیخستنا راگه‌هاندنا كوردی. دابه‌شكرنا ته‌له‌ڤزیونان ل سه‌ر تیبه‌تمه‌ندین جودا پێنگاڤه‌كا سه‌ركه‌فتی یه‌ و هزره‌كا هێژایه‌ د ڤی سه‌رده‌میدا، بو نمونه‌: سیاسی، ئابوری، هونه‌ری، ره‌وشه‌مبیری، وه‌رزه‌شی، جڤاكی،دراما، زاروك، گه‌نجنی ...هتد. د هه‌مان ده‌مدا هه‌ولدان بو دامه‌زراندنا ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ ب چه‌ند زمانێن بیانی، و تایبه‌ت وه‌شانا چه‌ند ته‌له‌ڤزیونان ب زمانێ، عه‌ره‌بی، فارسی، توركی، ئینگلیزی و ئه‌لمانی ...هتد.

ل سه‌ر بنگه‌هه‌كی ساخله‌م ژ روحا كورده‌واریێ، بازدانه‌كا خورته‌ به‌ره‌ڤ گه‌شاتیا پیشكه‌تنێ و ئه‌ركه‌كی نه‌ته‌وی یه‌ و پێتڤیكا بنستریه‌ د باشتر ناسینێ و خوه‌ په‌ژراندنێ دا. جوداهیك بیت دورستكرن دناڤبه‌را راگه‌هاندنێن پارتیا و راگه‌هاندا ده‌ستهه‌لاتێ دا. دراما كوردی پێتڤیه‌ پیته‌ پێ بێته‌ دان و بێهتر بێت پێشئیخستن، چاڤ و گوهێن بینه‌ری هه‌تا ئاسته‌كێ بێنه‌ تێركرن، به‌رێ وی ژ زینجیرێن دوبلاجكری و بیانی بێنه‌ ڤه‌گوهازتن به‌رف دراما و فیلمین كوردی. كو روژه‌ك بێت ئه‌م نه‌مینن ب هیڤیا فلم و زنجیرین دوبلاجكری ڤه‌. كه‌سێن ژێهاتی ل جهێ ژێهاتی بینه‌ دانان، كارگێرێن ئاكادمی و ره‌هوان كاری ب ریڤه‌ ببن...هتد.

راگه‌هاندن، پیوه‌ندیا گه‌لان خورت دكه‌، ژیانێ ئاسان دكه‌، هیڤیدارا ب هیڤی دكه‌ و نڤیستیا ژ خه‌وا گران هشیار دكه‌، دوهی و ئه‌ڤرو شروڤه‌ دكه‌ ژ پێشه‌روژیێ را روناهیه‌، ته‌مام كه‌رێ هه‌ر خه‌باته‌كێ یه‌، برسڤا هه‌ر پسیاره‌كێ یه‌، نینكا رینشاندانێ یه‌، ڤه‌كه‌ره‌ بو هه‌ر گریكه‌كێ، زمان حالێ هه‌ر ملله‌ته‌كێ یه‌، بكورتی سه‌ر و سیمایێ خوه‌زای یێ هه‌ر وه‌لاته‌كێ ب ئاوایه‌كێ پێشكه‌فتی و سڤك د ته‌ خویاكرن، چ ب رێزكرنا په‌یڤان د روژناما و گوڤار و مالپه‌راندا یان ژی ب نیشاندانا دیمه‌نێن بالكێش د راپورتاژ و نوچه‌ین ته‌له‌ڤزیونی دا...هتد.

وه‌لاتێ راگه‌هاندنا وی ب هێز به‌ و ل سه‌ر بنستره‌كا ئاكه‌دمی و ساخله‌م هاتبه‌ ئاڤاكرن، ده‌سكه‌فتێن مه‌زن د هه‌ر بواره‌كێ دا وێ ب ده‌ست بخه‌، پیوه‌ندین ده‌رڤی و ناڤخوی وێ زیده‌ خورتبكه‌ و تیزارین ڤالاهیا د ناڤبه‌را ده‌ستهه‌لاتێ و ملله‌تی دا وێ بدروی ومكوم بكه‌ و دوربخه‌ ژ هه‌می دراندنێ و ژئێكچونێ. رویێ گه‌شێ وه‌لاتی، ب ملله‌تین دونیا را بده‌ ناسین و كارتیكرنه‌كا ئه‌رینی وێ بكه‌ د پیشڤه‌برنا دوزێ و سه‌پاندنا خالین پێتڤی ژبو راگرتنا به‌رژه‌وندیا بلند یا نه‌ته‌وی. ئه‌ڤه‌ژی خیروبیره‌كا مه‌زن د دیڤ خوه‌را دئینه‌.

هه‌لبه‌ت ئه‌ڤرو شه‌ر شه‌رێ راگه‌هاندنێ یه‌، دونیا یا هاتی گوهارتن و چاخێ گلوباڵێ یه‌. سه‌ردمێ ل جهێ بویه‌رێ یه‌، یا راگه‌هاندن دكیت و پێ چێ دبیت به‌لكو هێزه‌كا مه‌زن یا له‌شكه‌ری و خه‌رجكرنا ده‌راڤه‌كی زیده‌ پێ چینه‌بیت، له‌وما ژی ب ده‌ستهه‌لاتا چاران راگه‌هاندن تێ بناڤكرن. دناڤبه‌را چه‌ند چاڤ نقاندنه‌كا دا یان ژی ب ئاوایه‌كێ زندی، رودانێن بالكێش و گرنگ وێ تێن ڤه‌گوهاستن و دگه‌هن جهێ كو بگه‌هنێ. ئه‌ڤه‌ ژی وێ د ته‌ خویاكرن كو راگه‌هاندن یا پێشكه‌تی د هه‌ری ئاستێ بلندا. ل ڤیرێ پێتڤیه‌ گه‌لێ كوردستانێ سوده‌كا مه‌زن ژ ڤی ئالاڤێ پشكه‌فتی ب بینه‌ و پیهتر د هه‌می واراندا دناڤ خودا خورتبكه‌، تیبه‌ت د وارێ ناسبونێ دا.

د به‌رسڤا پسیاره‌كێ دا، سه‌روك مه‌سعود بارزانی، دا خویاكرن كو ئێك ژ خالێن بێهزبونا كوردا ئه‌وه‌ كو هه‌تا نوكه‌ ب ئاوایه‌كێ ریك و پیك كوردا نكاریه‌ خوه‌ ب ملله‌تێن دونیایێ را بدن ناسین. له‌وما ژی ب دیتنا من ژ بو ئه‌ڤ ڤالاتی بیت داگرتن. كورد پێتڤی ب ئیستراتیجیه‌كا راگه‌هاندنی نه‌.

Share
 

به‌شدار

به‌شداریا خو بهنێره‌:

ناڤ

ئێمه‌یل

بۆچوون