سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

 چیایێ بشێشی

 

محمد عبدالله ئامێدی

ناڤێ چیایه‌کی یه‌ ل زنجیرا چیایێ مه‌تینا ، دکه‌ڤیته‌ هنداڤ هاڤینگه‌ها سیلاڤێ ڕه‌وشا به‌هدینان وجوانیه‌ کا تایبه‌ت  دده‌ته‌ که‌لها ئامێدیێ یادێرین ژلایێ ژووری هه‌روه‌کی دڤێ به‌ندا سترانا (شاهینی) دا هاتیه‌ گوتن 

ئه‌زێ ب ئامێدیکا ره‌نگین بێمو

یاب که‌لا ته‌

 لپشت دا بشێشه‌

ل به‌ردا وه‌ڵاته‌‌

ژێده‌رێ ئاڤا ئامێدیێ و سیلاڤێ و رویباری یه‌ ، هه‌روه‌کی ئه‌ولیا چه‌له‌بی دپه‌رتوکا خو دا بڤی ڕه‌نگی به‌حس کری ( ل ناڤ که‌لها ئامێدیێ دا ، دووژێده‌رێن مه‌زن یێن ئاڤێ هه‌نه‌ یا ئێکێ سه‌روکانیا مزویرکا نه‌ ، ویا دووێ کانیا خاتونێ یه‌ ، ئه‌ڤ هه‌ردوو ئاڤه‌ ل بن چیایێ بشێشی دهێنه‌ ده‌ر و ل بن پرا قوبه‌هان تێکه‌ل دبن ) ئه‌ڤ چه‌نده‌ ل سالا (1665) ز هاتیه‌ به‌حس کرن و ناڤێ چیایێ بشێشی هاتیه‌ گوتن . رۆژ هه‌لاتا چێآێێ بشێشی گه‌لی یێ کانیا سنجێ دکه‌ڤیت و چیایێن کیج وبالولک وقولنگ ، باکورێ چیایێ بشێشی به‌رێ سیلێ یه‌ جهێ سه‌یرانێت ئامێدیا ل بهارا دیسان چیایێ ئه‌لهوی و کێریێ ئامێدیێ ژوانا سه‌رێ ئامێدیێ وجاربی و خه‌لاڤا وه‌کی دبه‌نده‌کا سترانا حه‌مکێ داهاتی :

منێ چ سه‌یران نه‌دیت

ژسه‌یرانێت سه‌رێ بشێشی

مقابل (به‌رێ سیلێ )  خوشتر

رۆژ ئاڤا چیایێ بشێشی گه‌لیێ مزویرکایه‌ دکه‌ڤیت ، ئه‌وێ مه‌زنترین سه‌رهه‌لدانا ئامێدیێ لێ هه‌ودای ل هه‌یڤا ته‌باخێ ل سالا (1919) ز وه‌کی پارچه‌ سترانه‌کا کوردی دا هاتی یه‌ :

مزویرکا خوش به‌حه‌شته‌

یارکا من که‌رامه‌ته

بشێشێ به‌ر قیبله‌ته‌

یێ سبه‌هیه‌ و هه‌یبه‌ته‌

پشتی من گه‌له‌ک پسیارکری دیاره‌ ژ (پێشکێش ) ناڤێ وی هاتیه‌ وکورت بوویه (بشێش ) . بلنداهیا چیایێ بشێشی ل سه‌ر لێڤا ده‌ریایێ (2150) م یێ بلنده‌ بشێش چیایه‌کێ ب خه‌مل وجوانه‌‌ ، جوانیا بشێشی ب دول و نهال و که‌ڤرو بستی وزنارو جه‌لختا و شکه‌فتا جوانیا خو دئینیته‌ پێش ، یێ پر د ارێن به‌ری و مازی و دیندار و که‌زان و گوهیشک وکه‌له‌ک ڕه‌نگێن دی یێن دارا ، جهێ هه‌می ڕه‌نگێن په‌نجارێن بهارێ یه‌ ژ گژ و گیا لێ شین دبن وه‌کی رێڤاس وگه‌نگر و لیش و سوریاز وکڤارکا یه‌ ، جهێ حساردانا و مه‌خه‌لا په‌زێن کیڤی یه‌ کو چ جار ژڤی چیایی خلاس نابن ، ته‌یرو ته‌وال لێ د مشه‌نه‌ وه‌کی ته‌یرێن بازی و ئه‌لهوی وقورتا ژکه‌ڤن دا جهێ ڕاڤ ونێچیرا میرێن ئامێدیێ بو هه‌ر وه‌کی دبه‌نده‌کا سترانا زێمار یا خاجه‌ ئالیخان به‌گێ داهاتیه‌ گوتن :

هوین بێژنێ :-

ئه‌ڤه‌ که‌کێ ته‌ خاجه‌ ئالیخان به‌گه‌ یێ تێت و

ل ڕاڤ و نێچیرا

ل چیایێ بشێشی

ئه‌و که‌سێ دڤێت بچیته‌ نێجیرێ ل ڤی چیایی بکه‌ت دڤێت شاره‌زای یه‌کا باش ل چیایی هه‌بیت ژ به‌رکو گه‌له‌ک یێ ئاسێ یه‌ ودویر نینه‌ ڕێک ل به‌ر مرۆڤی به‌رزه‌بیت ، گه‌له‌ک شکه‌فت یێ ل ڤی چیایی هه‌ین و ڕێکه‌کا ب تنێ دجیته‌ کوپیتکا چیایێ بشێشی و سه‌رێ چیایی گوڕه‌ک لێ هه‌یه‌ نه‌هاتیه‌ زانین کایێ کێ یه‌ . چیاین بالوک وکیج و بشێش و شێخ سه‌ین و چارچه‌ل ژجهێن داستانێن پێشمه‌رگێن کوردستانێ و شوڕه‌ش وسه‌رهه‌لدانێن گه‌لێ مه‌بووینه‌ ، نه‌مازه‌ شوڕه‌شا ئیلونا مه‌زن و گولانا پێشکه‌فتن خواز هه‌رده‌م وه‌کی که‌وێن کوردستانێ لێ قه‌بینه‌ وده‌نگێ تڤه‌نگ وچه‌کێن وان لێ ده‌نگ ڤه‌دایه .

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com