|
نهزیر بهرچی
ئێک ژ گوندێن دهڤهرا
نهێلێ گوندێ(بهرچی)یه
سهر ب قهزا ئامێدیێ
ڤه ، دکهڤیته ناڤهندا
دهڤهرا نهێلێ ل پێش و
پاشێ زنجیرا چیایێ
مهتینی ، ل سالا (1988)ێ
ژ ئه نجامێن ههوا ڕهشا
ئهنفالا ب دروستی وێران
بوویه و نوکه
گوندێ کهڤن کافله
ل جهێ بهرێ نههاتیه
ئاڤا کرن ، تازه ل پێش
چیایی هاتیه ئاڤا کرن .
ئاقارێ گوندی ههمی چیا و
شکهفت و دارو باره و
دارا کهزانێ و بهری و
مازی و دینداری و چنارا
ژههمیا مشه تر و
بهرچاڤترن و ههرئێك ژ
لایهکی ڤه
دبهرههمدارن و گوندی یا
ب درێژاهیا دیروکێ یێت
پاراستین!! دیسان دارێن
گوێزا و باهیڤا و
سپیندارا و مێوێن تری ل
ههمی جها دبهرچاڤن .
ژێدهرێن ئاڤێ کانی و
کانیك و بیرن ، ل
هاڤینێ گوند چوول دکر سێ
ههیڤێت هاڤینێ ل
زوزانا(گنیێ) دبوراند
جههکێ گهلهکی خوشه وسێ
کانیێت ئاڤا تهزی یێت
ههین ههلبهت
دارا تی یا رهوشهکا
تایبهت یادایه کهپرێن
گوندی یا، تی
فێقیهکێ هندی بێژی
شرین و بتامه مروڤ ژێ
تێر نابیت ، ئاقارێ
گوندی مروڤ دشێت
بکهته چهند پارچه و
ههرئێکێ تایبهت مهندیا
خویا ههی(سپنه ، بێژیێ
، گنیێ ، ههر دووکێل ،
دهشتانا ،هاریا) گوندێ
سهرگهلێ دکهڤیته رۆژ
ئاڤا، وژلایێ رۆژههلاتێ
ڤه گوندێ گوههرز،
بهڵاڤه،
ڕهشاڤه،گویزیکا خراب ،
ژلایێ ژووری گوندێ سێریێ
و درگینێ یه، وژلایێ
ژێری سپنك ، سپیندارا
خهلفو ، گوندێ گرگاشێ
یه .
کارو بارێت جفاکی: گوندی
یا دههوانێت کوم
دکرن حهتا حهفت بیك و
زاڤا ڤێکرا یێت
ڤهگوهاستین، پتری
یا دههواتا ل دهمێ
پاییزێ دکرن ،پێگورکانێ
کارهکێ سروشتی بوو
،نێزیکی(100) خزمایینیا
دگهل گوندو عهشیرێن
دورێن خو یێت کرین ،
ژن ڕه ڤاندن وژن بهردان
کریاره کا گهلهك شهرم
بوویه ل نك گوندی یا و
ڕێزهکا تایبهت بو مه
سیحیا ههبوویه،
توشی هیچ ئارێشێن جڤاکی
نهبوینه بتایبهت دگهل
خهلکێ گوندێ (درگینێ) .
ژینا گوندی ل
سهردارێن ئامێدیێ و
ئامانێت درگینا و رهزو
پهزا بوویه بتایبهت
خودانکرنا بزنا چونکه
دارێن بهری و مازی
دمشهنه دیسان ههڤرست
دارهکه ل ههمی
ده مێت سالێ یا شینه
وزستانێ پهز دخوت و ئهڤ
گونده جهێ بهفرێ بو
شهش ههیڤا خهلکی
پێتڤیێت خو ئاماده دکرن
. شهڤێت زستانێ ههمی ب
شهڤهڕوکا دبوراندن و
زباره دکرن ژبو شوولێت
خو ههمی گوندی نێزیکی
(400) سهرۆك خێزانانه
ئهوێن خو ب بهرچی دزانن
هندهك ژوان دهربهردهر
بوینه، دوو مال بهری
سهد سالا ل گوندی
چووینه (مالا رهڤی و
مالا مهرێ) (300) خێزان
ئهوێن ناسناما گوندی
ههی خێرو شهرێن وان
دههڤپشکن ژوان (150) مال
نوکه ل گوندی ژینا خو
دبهنه سهری و (150)
مال بهلاڤه بوینه ل
ناڤهندا باژێرێ (دهوکێ)،
و گوند و ئوردیگایێت
دهورو بهرا و (4) خێزان
و چهند زگوردهك
دهربهدهری وهلاتێت
دهرڤه بوینه .
کهڤناریا ڤی گوندی پتری
ژ گوڕستانا دیار دبیت و
شینهوارا لێ ژوان( کاڤلێ
فهرهنگی وکهڤرێ
کونیشکا و گاڤا جنێ و
شکهفتا شێخی) و
چهپهرێ (صالحێ صافیایێ)
کو دکهڤیته سهرێ
سییارێ دناڤبهرا
زوماگینێ و ڕهشاڤه
دیاره ل بزاڤا (1945)
هاتیه چێکرن . گهلهك
جارا گوند وێران بوویه
ژ بهر ئهگهرێن (سروشتی
ونه ساخلهمی و دیسان
شهڕو پێکدادانا)
بهرهڤانی کرنا گوندییا
یا خویایه ههر ل سهر
دهمێ میر و پاشا و ههتا
ئهفروکه و شههید
داینه دکهفندا و ههتا
نوکه ، ڤان ماموستایێن
ئاینی خزمهتا گوندی یا
کری ژوان مهلا (عبدالله
کاره یی و احمد زێوه
یی) و یێت گوندی ژوان
مهلا (حمد امین ، محمد
طیار ، محمد علی، جعفر ،
لزگین) ههردهم ل گوندی
و مهزن و مختار
ههبووینه ژوان (شاهین ،
کرێت ، قهپلان ،
سعد ، احمد مشختی ، احمد
محمد امین ، مصطفی رمضان
، کرم رشید ، محمد طاهر
احمد ، عبدالوهاب ،
عبدالغفار)ڤان مختاریا
گوندی یا کری ژبلی
ناڤبهرارا ژبهر
کاودانێت سیاسی هندهك
کهسا خزمهتا گوندی یا
کری ئهو
ماموستایێت مه ناڤێت وان
دیارکرین بارێ ره
وشهنبیری ل سهر دهستێ
وانا دهست پێکریه
و دیسان ئێكهم جار ل
سالا (1959)ێ
خاندگهههکا سهرهتایی
هاتیه گوندێ (درگینێ)
زاروکێت گوندێ بهرچی
بهشداریا تێدا کری ههر
چهنده رێکادهمژمێرهکێ
یا دویره ، پشتی کاره
ساتا (1975)ێ بو
ئێکهم جار خاندگهه
هاته گوندێ به رچی ل جهێ
نوکه گوند لێ هاتیه
ئاڤاکرن. نوکه دوو ئاڤا
هیێت خاندنگهها ل گوندی
هاتینه ئاڤا کرن
ههرسێ قوناغێن خواندنێ قوتابی
تێدا دهوامێ دکهن ل
گوندیێن گوههرزێ و به
ڵاڤه و سهرگهلێ و
ئوریکایێوکوانێ قهستا
ڤی گوندی دکهن
ژبوخواندنێ .
سالا(1988)ێ ژ ئهگهرا
ئهنفالێ (95) خێزان
دهربهدهری ئیرانێ
بوون ههتا سالا (1997)ێ
ههمی زڤرینه ڤه
، ب سهدان خانی
هاتینه ئاڤا کرن ژلایێ
حکومهتا ههرێما
کوردستانێ ڤه ، لێ
تهنها (30) خانی ب
کونکرێتی هاتینه ئاڤا
کرن، ههر ژبهر
ئهگهرێن ئهنفالێ (20
_30) خێزانا ل ههڤڵیرێ
نه ل ههردوو ئوردوگایێت
(بهحرکێ و جهژنیکان)
ئاکنجینه حهتا
سهرهلدانا (1991)ێ،
و(10) زهلام هاتینه بێ
سهرو شوین کرن . گهلهك
گوڕێت کوردا ددیارن دناڤ
چوول و گوڕستانیێت گوندی
پتری یا وان خودانیێت وان
ناهێنه نیاسین لێ گوڕێن
(عیسێ سوار و علی و علی
)د دیارن دناڤ گوڕستانێ دا.
خهلکێ بهرچی یێ هاتیه
نیاسین ب گوتنا سترانا و
حهیران و حهنهکا
،هونهرمهندێ بهرکهفتی
( شڤان پهروهر)
دسهرهدانا خودا بوڤی
گوندی خویاکریه کو
بهرچیا کهلتورێ کوردی
یێ پاراستی . پشتی
سهرههلدانا پیرۆز
سهروکێ ههرێما
کوردستانێ سهرا گوڕستانا
گوندی دایه ب مهرهما
سهرهدانا گوڕێن عیسێ
سوار و ههڤالیێت وی .
ئویجیاخێت نوکه ل گوندی
(مالخێ و حسن و خهیری و
عهبێ و مهما و عهلێ و
مشکێ و خانزادێ و
حهمهرهڤا و چاڤشین )
پتریا وان ژ هندهلان و
هورك و بێدا و شینێ و
بناڤیێ یێت هاتین نزیکی (
9 - 10
) بابکا .
 
سهرهدانا هونهرمهند
( شڤان پهروهر ) بو
گوندێ بهرچی
شینوارێن گوندێ کهڤن
|
