|
بهرههفكرن..پهیبهرێ
ئهرتیسى
ئهڤ گونده
دكهڤیته
پارێزگهها
دهوكێ ل
ئالیێ باكورێ
روژ ههلات ل
سهر سنورێ
كوردستانا
باكور ههڤ
توخویبه
دگهل
ههردوو
گوندێن
(برویێ –
وسێڤى) ..
گوندێ (
ئهرتیس)
ئێكه ژ
گوندێن
سهرجاڤێن
هوزا
(دوسكیا)
كوناڤبانگهكێ
كَهڤنار
وخوهدى
رهسهنایهتى
و
دهولهمهنده
ب چاندا مللى
و تهرش و
كهوالهكێ
ههرى زوور
وسیما و
روخوهش
وناندهر وب
بهزم وشادى
وئازایهتى
یه وماندى
نهناسن
..كهیس
ماقویل و
پاكو سپههى
ودهرڤالانه
ژ ههر مێڤان
وخانهدانهكێ
ره.
*(ئهرتیس) ب
واتایا
(ئهردێ ب
تویسى ) دهێ
ناسكرن ،
كوناڤێ
گیایهكى یه
و ئاخا گوندى
ب ڤێ ئاخێ
خهملاندنه.
ههروهها ژى
بوجونهكا دن
ههیه كو ژ
ناڤێ (ئه
رجیش) هاتنه
..واته(سهرباز)
ههروهها
دئالیێ
(دیروكى
وكهڤناریا)
خوه ده بێ
سنوره، و
دیروكا وێ
ڤهدگهره
سهر چاخێ
(ئاسوریا)ن
وهین پێتر،
روبهركێ
فره و
بهرین ب
خوڤه دگره
ئالهكێ وێ
چوله وئالیێ
دن
دارستانهكى
تار ى یه.
• سنورێن
گوندى:
دئالیێ
روژههلاتێ
ده
ژدهراڤێ(
رندێلا )
بهرف باكور
د(ههفشێكێ
بوسى) را
دبوره
بهرف( تلێ
دودێ)و بهرف
(گرویا
بهرزه كولا
وبهرمێشكێ)
ههیانى(
لاتا
بهرمێشكێ)
دبه
ههڤسنور
دگهل گوندێ
(بیرێ)
• ژلاتا
(بهرمێشكێ)
بهرف باكور
دچه وتا
دگههه(
بهرێ بسیس)
وهها دبه
ههڤسنور
دگهل گوندێ
(شێخ مهما)
• ژئالیێ
باكور ژ
(بهرێ
بسیس)بهرف
روژئاڤا دچه
دكیریێ(
ماكوكهى )
را دهرباسى
بو سرتا
(شكێرى )
و(گرێ ب دار)
و (كێریێ
كێفتێ ) و
سهرێ(
سویلكێ ب
رێڤاس) وهها
دچه
(هویركى)
وكودبه
سهرێ چیایێ
(حسارێ)
بهرف (داركا
بیریا ) دچه
وهها دبه
ههڤسنور
دگهل گوندێ
(برویێ).
• ل ئالیێ
روژ ئاڤا ژ
سهرێ (داركا
بێریا) بهرف
باشور (دملێ
دههولێ )را
دبوره(
كێریێ سیڤێ)
و تا
دگههه(
قوپێ كادینكا
) بهرف
باشور
تاسهرێ
(درینێ ) و
وهها بهرف
باشورێ
روژههلات
دكێریێ درینێ
را دهرباس
دبه بو
سهرێ (بهرێ
مێرا) وسهرێ
(چیل وچهمى
)و سهرێ
هرچكا
ههیانێ قوپێ
(مشایخێ
هرچكا )
بهرف باكور
بو سهرێ
كانى زهركێ
ههیانى قوپێ
كانى زهركێ
ودبوره بو
هنداڤى زوما
كیریێ (كانى
زهركێ )
..وهها دبه
ههڤسنور
دگهل گوندێ
(تتم)
• ل ئالیێ
باشور ژقوپێ
كانى زهركێ
بهرف
روژههلات د
زوما كانى
زهركێ را
دبوره بو
باسكێ
دناڤبهرا
(رندێلا
وئیسف
ههرین)
وكورێت
(كولیلكێت
زهر)
ههیانێ
دهراڤێ
رندێلا دبه
ههڤسنور
دگهل گوندێ
(چێ).
• ئهرتیس
وكانى..
1- كانیا
گوندى..
ژێدهرێ
ئاڤاوى ژ
ههردوو
كانیێن (بێرا
شێرا- وكانیا
پالا ) یه
.ههردوو
دسولین كرى
نه ههیانێ
سهرێ گوندى
ل ئالیێ روژ
ئاڤا..دهاته
ب كارئانین
ژبوى (
ڤهخوارنا
مروڤان و
سهوالان و
وههاژى ژبوى
كارێن
روژانه ئێن
دنافمالێ) ب
قاسى
2)دونهمێن
ئهردى ل
بهرشێن دبن
و ژبوى
چاندنێ دهات
بكار ئانین و
وهها ژى هن
گوێز وتوى ل
بهر لیڤا
جوكێ شێن دبن
.
2- كانیا
پهزى..دكهڤه
روژئاڤا
كانیا كوندى
دئالیێ نزارى
ده ،هاتیه
بهرههڤكرن
ژ بركهكێ كو
ب بهرا
دروست كرنه
و ژمارهكا
بوتا ل بهر
دروست كرنه،
ئاڤا وێ ژبوى
تهر
وكهوالان
دهات ب
كارئانین ،ب
قاسى( ...2-
...3) سهرێن
پهزى
و(200-300)
گارهش و
دهوار دهاتن
ئاڤدان ب ڤێ
كانیێ ئانكو
یا تایبهت
بوو ب
ئاژهلان ڤه
.
3- كانیا
هیزلى..دكهڤه
روژ ئاڤا
كانیا بهزى
جیوارهكى
زوزانیى یه
، وگوندیا
مفا ژێ
دیتنه دهما
هاڤینا
دجونه زومێ
وناڤبانگێ وێ
ل دهڤهرێ
ههیه ژ
بهركو پر
ساره.
4- كانیا
دهشتا
مالا..دكهڤه
باكورێ كانیا
هیزلى ب قاسى
(9) دونهمێن
ئهردى ل
بهردهێنه
ئاڤدان كو
ههمى جورێن
فیقیێ هاڤینێ
لێ دهێ جاندن
مینا باجان
وخیارو پیڤاز
و رتاخ
وباجان
رهشكو....هتد)ل
گور گوتنا
وهن ئاسو و
شینوارێن
كهڤن وهها
دان ئهمرێن
ڤى گوندى
دبێژن
ئهرمهنا
ئهڤ ئاڤه
قیر كرنه ،
وشینوارێ
ئاشهكێ
كهڤن ل بنێ
زهڤیێن
دهشتا مالا
خویانه كو
دكهڤه پشتا
بهرێ گر.
5- كانیا
هرچكا
..دكهڤه
باشورێ گوندى
دهات
بكارئانین
ژبوى ئاڤدانا
تهرش
وكهوالى ،هن
جار ئهڤ
كانیه
دانهڤ جێ یا
ژبوى ئاڤدانا
بهزێ خو.
6- كانیا
كانى
زركێ..دكهڤه
باشورێ كانیا
هرچكا گوندیا
ژ بهر دوریا
وێ چ مفا ژێ
نهوهرگرتنه
،دیسان
دانهف گونێ
جێ ژبوى
ئاڤدانا
كهوالێن
خوه.
7- كانیا
تاته
رهشا..دكهڤه
باكورێ
گوندى، ل
ناڤهندا
جیایێ حسارێ
،ئاڤهكێ پر
خوهش و ب
رهوشه و
تامهكى پر
خوهش ژێ
دوهشێ لێ
هنهكى
كێمه، هن
جار ژبوى
سهوالا
وپالا دهات
بكارئانین.
8- كانى
كیسهلكێ
..دكهڤه
باكورێ روژ
ئاڤا گوندى
وئاڤاوێ
هنهكێ كێم
بو لێ ژبوى
بكارئانینا
چایێ پر
خوهش بوو و
ل ڤێ داویا
سالێن
ههشتیان
سولین كرنه
تاخهكێ
گوندى كو
ژێره دگو(
ملێ)..لێ
وارگههێ
پهرندانه
مینا كهو
كركاك
قهل...هتد.
9- كانیا جیل
وجهما
..دكهڤه
روژ ئاڤا
كانیا هرچكا
ئاڤاوێ پر
كێمه ول
پهسارهكێ
رژد
دهردكهفت
ودور بو ژمفا
دیتنا گوندى
،لێ وارگههێ
كهوان تێ
زانین.
* جه وارێن
ناڤدار:-
*دێرائهرتیس(تربهسیسكێ)..دێرهكى
كهڤنار ول
سهرگرهكێ
هاتیه دروست
كرن و ل گور
شینوارێن وێ
ب قاسى
(500)مهتران
هاتیه
ئاڤاكرن و
دكهڤه
ئالیێ
روژههلاتا
گوندێ نوى .
*گورستانا(ناڤ
رهزكا)
*گورستانا(ملێ
زیارهتا).
*گورستانا(تربه
سیسكێ).
*گورستانا(گهویا
كهنیشكێ).
*گورستانا(بن
تهنگهدهرێ).
* دولا رهزا
..نهالهكى
پرى رهز
بویه و مێو
وتریهكێ
ههژى لێ
ههبویه هن
جار ویشێ
تریێ وى
گههایه
(1.5
)كم،وناڤدارترین
جورێن ترى (
زهرك،رهش
مێو،سهودالى،سلێمانى
...هتد)لێ
ههنه.
*دولا
هرچكا..دكهڤه
باشورێ گوندى
ودبه جهند
دولهكێن
بجوك وكانیا
هرچكا
دكهڤه
ناڤهنداوى
،پرى رهسه
وههلسه
وكیڤارك
وكهنگره.
*دولا كانى
زهركێ..دكهڤه
باشورێ دولا
رهزا پره ژ
رهسێ
وكیڤاركا.
*دولا ئیسڤ
ههرین..دكهڤه
روژههلاتا
كانى زهركێ
كو ههردوو
دبنه ئێك
دولا درێژ
روبهركێ
زهڤێن
بهرفرهه لێ
ههنه و هن
جار گوندیان
كولك لێ
چێكرنه
وبهز مهزێ
خوه ل ور
خودانكرنه .
*دوولا
خاركینێ
..دكهڤه
روژههلاتا
گوندى ل
كێلهكا
گوندێ بیرێ ،
دارستانهكا
ب چره و
تارى یه،
وهن جار
زڤستانا
گوندیا خانى
وكول لێ
چێكرنه ژبوى
خودانكرنا
بهزێ خوه ل
وهرزێ
زڤستانێ.
*دولا بیرا
سوتى..دكهڤه
روژئاڤا
خاركینێ
وژمارهكا
زهڤان لێ
ههنه و هن
رهز و كاڤل
لێ ههنه،ل
ڤر ژى
زڤستانا بهز
لێ خوه دى
دكرن.
*دولا
نێكویر..دكوڤه
روژ ئاڤا
بیرا سوتى و
ژمارهكا
زهڤیان لێ
ههنه و
سهرێ وێ
پره ژ رهسێ
و كیڤاركا.
*سهرێ دولا
نێكویر..
دبێژنێ
تهنگا سیارێ
ودبهردا
دئالیێ گوندى
دا دبێژنێ
سهركیشكا
ئهڤهژى پرن
ژ رهسێ.
*دولا بهرێ
زین..
كێڤرهكێ پر
مهزنه
ومینا (زینى)
خویایه ..
ژمارهكا پر
ژزهڤێن
گوندیان لێ
ههنه و
دكهڤه
باكورێ
گوندى،بهرڤ
باكور دجه
ههیانێ
چیایێ حسارێ
.مفا
بهخشه..
* چیایێ
حسارێ..جیایهكێ
بلنده و
هیسانه مفا
داره..
وپره ژ گولو
گولزار
وگیایێن مینا
(كیابهند،جاتر،هنگهدان،رێڤاس،خهلهندور،تویسى،كهركول،تولكا
كهلێ،لویش،سترك..هتد)
هیلا
سهرى..بێك
دهێت ژ
سویلكێ ب
رێڤاس-هویركى-داركابیری
یا..
هێلا
ناڤهندێ
..كویركێ
تاتهرهشا،كویركێ
سهعید،كویركێ
نهعمان،ملێ
دهولێ.
هێلا
ژێر..بهرێ
زین،زبارێ،دولكێن
تهرازنا،زهڤیلكێ.
• دولا
هیزلى..دگهڤه
روژئاڤاگوندى
وزوزان
كویستانا
گوندى یه
،ونهالهكى
پر
بهرفرههه
و ل ملێ
باكور( كانیا
كَرى)
كانیهكى پر
رند وسپههى
لێ
دهردكهڤه
وئاڤهكا سپى
یه وب قاسى
جو وا
ئاشهكێ یه
لێ ژیێ وى پر
كورته وزوو
هشك دبه..ل
ملێ
باشوركانیا
هیزلى یه و
ژ بوى خارن
وڤهخوارنێ
دهات
بكارئانین
،ئاڤهكى
شرین و تهزى
ژێ
دهردكهڤه
وجهێ چڤیانا
خورت وقیزێن
گوندى یه.
• دولا بهرێ
مێرا..
بهرهكى
مینا
سهیوانانه
و نهانى یه
..دكهڤه
باشورێ هیزلى
بهشێ باكورێ
ڤێ دولێ
دبێژنێ درینى
دولهكى پر
بهرفرههه
و رندو
بهدهوه ل
بهارا وپرى
رهسه
وكَیڤاركن.وكهڤێن
بهفرێ
ههیانێ
هاڤینێ لێ
دمینه
ودیمهنهكێ
فانتازیك
دبهخشه.
• سروشتێ
گوندى:-
سروشتێ
ئهرتیس
گوندى دابهش
دكهت ل سهر
دوو
تهوهرا.. ل
ئالیێ
روژههلات
تانێزیكى
گوندى دبه
سروشتهكێ
دارستانى یه
،دارستانهكا
پێكهاتیه
ژههمى جورێن
داروبارى
وهكى(داربهرى
ومازى
ودیندار
وكهڤوت
وكنێر كهزان
وبێمك وكێز
وگوهێشك
وكرسك وگرك
وههڤرست
وتهڤرى و
سماق وباهیڤ
وحاج باهیڤ و
هژیرودیكانهوگشت
تهراشو دار
وباره) ل
ئالیێ
روژئاڤاههیانێ
سنورى
سروشتهكێ
زوزانیه و
ههرجى گل
وگیایێ ل
كویستانهكێ
ههبه ل ڤر
ههیه مینا(
رهسه و
كهركول
وگهڤره با
وچهڤر
ووكاریاكهلێ
وسیرك
وكهنگر
وسترك
وخهلهندور
وریڤاس
وكیڤارك
وهنگهدان
وتیسى
وگیابهند
وكهرى وهن
جورێن دن) لێ
ئاژ تهڤێ
پتر (تیسى
وكهنگر)ان
بناڤبانگه،سیمایێ
گوندى پره
ژدیمهنێن
رهنگین وگول
وكولیلك
وتهڤ جورێن
تهیر
وتهوالان
وگهش
وبایهكێ
فێنك وكهڤى
وكانى ودول
ونهالێن
ههمه جور
ههروسا
وارگهها
كهوانه
وپره
ژئاوازێن
بهرندا.
وهرزێن سالێ
:-
زڤستان..زڤستانهكا
دژوار وب
بهفرو
باكوزیرك
وبارانه..وهن
جار(2-3)مهترێن
بهفرێ لێ
دباره
..ورێوتى
تهڤ ئاسلێ
دبن ودبه
دهریایهكا
سپى ژ بهفرێ
گوندى دڤێ
وهرزى ده
بێ كار دمینن
و تهنێ كارو
كریارا وانا
شهڤبێرك
ویارى وچیروك
وسترا ن
وبهزم وشادى
نهنوههاژى
خودانكرنا
تهرش
وسهوالان ،و
هن جار
زباره وجڤات
وجڤین جێدبن
ژبوى خرڤه
كرنا ئالفێ
ئاژهلان وژ
سهرێ دول
ونهالان
(رهسێ جولى
وگیاى )ب
(گارتان) ژ
ئاژهلان ره
ددهیننه ناڤ
گوندى..وزبارێن
گوندیان پر
بالكێشن
ژبهركو یارى
وپێشبركى
وپههلهڤانهتى
تێره خویا
دكه،و قێز
وخورت ژى
بێشوازیا
پالان دكهن
ب خوارن
وڤهخوارنێن
گهرم
وژێهاتى.ب
تهڤ كاران
قیز وخورت ب
ههڤرا
كاردكهن و
مینا ههڤن
دهێز وبزاڤێ
ده وهن جار
بهفر ل
سهربانا ب
(بهفریكا)ن
ڤالادكهن
وگولومژكانێ
ل سهربانان
دكهن.
بهارێ..سروشتهك
رهنگینه..ودهریایهك
شینه ..قیز
وخورت تهڤ
بهنگینه..ب
جڤات وجڤینه
..وپانجارجینه
..ئاڤ وههوا
هنگڤینه..ب
گولزاراپر
زهنگینه..جیاوزنار
پر كویڤى
نه..ب دارو
داربهرینه..ههردهرشینه..خهم
رهڤینه..دیروك
و وار
پردێرینه..كهزهبادلان
دشهوتینه..دیمهنهكێ
پر
ئهڤینه..ههردهر
كانى وئاڤێن
سپى نه..و
ههلس
وبهفروكهڤى
نه..پرى
فیقى وتریێ
ورهزڤانى
نه..وب گول
وگولزار
ونهسرین..پر
ئاواز و شڤان
وبێرینه..خورت
وگونج پر
سپههى نه.
هاڤین..هاڤیناوێ
پر هوینه
وئاڤ
وسهقایهكێ
ل باره و
گوندى بهرف
زوما( هیزلى)
دجن وكهپرێن
دارو جولى
جێدكهن
ودمانهڤه
ههیانێ چریا
ئێكێ دڤى
وهرزى دا
گوندى ب
ددهواران
كاروانى دكرن
و مژویل دبون
بو جهماندنا
قویتێ
زڤستانێ و ل
سهر بارو
دوخێ ئابورى
هن چاركاروان
دكرن
بو(وانێ،
ئورمیێ،سنورێن
سوریێ
،مویسلێ
)دیسان دڤى
وهرزى دا
گوندیان
(گهنم وجهه
ونیسك ونوك
وماش د دورین
وگێره دكرن
ب دهواران.
پایز..
پایزاوێ
نورماله
وگوندى
مژویلى كارو
بارێ زڤستانێ
دبون
مینا(برینا
چولى،وگوینیا،وكیڤارا،ومزهیتێن
ترى
،وكهزاندچنین،گویز
دوهشاندن،دارێن
سوتنێ
خرڤهدكرن،ومال
دئانین
گوندى).
***پێكهاتا
جڤاكى ل
گوندى:_
ل گور
داخویانیێن
دان عهمرێن
گوندى كو
ژباب كالكێن
خوه
بهیستنه
وهها ژمهر
گوتنه..گوندێ
كهڤن ل
بنارا چیایێ
(حسارێ )
بویه ل
نێزیك (كانیا
دهشتامالا)
كونها ب
(ئهرتیسكاخراب)
ناڤداره
وژمارهكا
شینوار
وكاڤله
خانیان
خویانه..ڤى
گوندى سێ
مالباتێن
مهزن لێ
ههبون..لێ
دهمهكێ
(دوو)
مالباتان ژور
باركرنه بو
دهردورێن
دهوكێ وبنارا
چیایێ
مهتیناكونها
ل ڤان گوندان
رودنن (كوڤلێ
،ههمزا
،غلبیش،ملهمبانێ،زێوكا
محهمهد
مستهفاى،
ئهردا،ملهمبانێ،
باب گویا،
كهلا شخو،
وهرمێلێ،
ئهرزێ،
بانكێ،
بابیرێ،...هتد
) كو ب دوسكى
ژێرى ب
ناڤبانگن،وههاژى
مالا كو
مانه لڤر
چونه گوندێ
نوكه (كو
ئهرتیسا نوى
ژێره
دبێن..دگهل
بورینادهمى
ڤێ مالێ پر
وهراركرنه
وههردوومالێن
دن كو
كوجبهرببون
وهها ئێك
جار
وهرارهكى
مهزن كرنه
ونها ب قاسى
هوزهكێ نه
وپترژ
(22)گونان
پێك دهینن
وبهلاڤه
بونه ل
سهرهن هوزێن
دن مینا
بهرواریا
ورێكانیاوههیانێ
تهلهعفرو
بنیا چێلو
وگهڤهرێ
بهلاڤه
بونه،ئهرتیسا
نها دبه
(8)بنهمال
ودان عهمرێن
مه دكهنه
(3) ئوجاخ
سهرهرایێ
وێ یهكێ كو
هندك
نهگههاندنه
ههڤ وهها
ددن خویان..
1-مالا محێ
(شێخى)..(23)سهره
خێزان
و(131)كهسن.

2- مالا
قاسێ. (16)
سهرهخێزان
(85)كهسن.

**ئهڤ
ههردوو
بنهماله
ژێره
دبێژن(ئویجاخا
شێخێ).
*سهرجهمێ
ڤێ
سهرهخێزانێ(39)
وژ(216)
كهسن پێك
دهێ.
***دارا
بنهمالا(شێخێ)
3- مالا
قتاس.(22)سهره
خێزان
(115)كهسن.

4- مالا
كهكێ.(16)سهره
خێزان
(31)كهسن.
5- مالا
شهلال.(17)سهره
خێزان(94)كهسن.
***ژڤان سێ
بنه مالان
ره دبێژن
(ئویجاخا
مرتوى).
*سهرجهمێ
ڤێمالباتێ
(45)
وپێكهاتنه
ژ(2409كهسان.
6- مالا
عبدالرحمان
(بهفریكى).(31)سهرهخێزان
(179)كهسن.
7-مالا
ههدرهش.(15)
سهره خێزان
(97)كهسن.
8- مالا
ههسن.(21)سهرهخێزان
(97)كهسن.
***ئهڤ سێ
بنه ماله
ژێره دبێژن
(ئهیجاخا
عهبێ).



*سهرجهمێ
خێزانێن ڤێ
مالباتێ
(3739) كهسن
.
**ههروهها
سهرجهمێ
تهڤایا
سهره
خێزانێن
گوندى(151)ن
وژ(829)كهسان
بێكهاتینه.
*ژێدهر..ژئهرشیفێ(
ماموستا
/عهونى
مستهفا)
|