سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 گوندێ وه‌ره‌خه‌ل

 

 

 به‌رهه‌ڤكرن / سامى رێكانى

وه‌ره‌خه‌ل ب چ هاتیه‌ نیاسین :وه‌ره‌خه‌ل ب كه‌زانا هاتیه‌ نیاسین و ب گوندێ ئه‌نفالكریا و ده‌مێ ل سالا 1978ێ گوندێن ده‌ڤه‌رێ ژلایێ رژێما گوربه‌گورڤه‌ هاتینه‌ چولكرن ل كومه‌لگه‌هێن شێلادزێ و سیریێ و باگێرێ ئاكنجى كرین چه‌ندین گوندێن رێكانیا مانه‌ ڤه‌ لسه‌ر جهێن خوو وه‌ره‌خه‌ل ئێك ژوان گوندان بویه‌ و خزمه‌تا شوه‌رشێن كوردى كر تاكو سالا 1988ێ ده‌مێ ئه‌نفال لسه‌ر گه‌لێ كوردستانێ دا هاتى .

وه‌ره‌ خه‌ل ژلایێ جوگرافى ڤه‌ :دكه‌ڤیته‌ ناڤه‌راستا روژهه‌لاتێ عه‌شیره‌تا رێكان وژ به‌لیكا به‌رسیكیانه‌ كو وه‌ره‌خه‌ل ژى ئێك ژوان گوندانه‌ كو دكه‌ڤیته‌ به‌رسیكى له‌وما دبێژنێ به‌لیكا به‌رسیكى ل ده‌ردورێن وێ گوندێن سوریان و هریاش و باوان و خالكاو رزێ ودهیك و شابه‌كه‌ما و ده‌علكى و ره‌زگه‌و مێریه‌ڤاو سنجێ و شامكێ و مازیێ سه‌رب ناحیا دێره‌لوك و قه‌زا ئامێدیێ ڤه‌یه‌.

گوند ژچه‌ند بنه‌ملان پێكهاتیه‌:وه‌رخه‌ل ژى وه‌كى هه‌مى گوندێن كوردستانێ یا دبه‌ كریه‌ لسه‌ر چه‌ند ئویجاخ و بنه‌مالان دا و هه‌رئێك ژبنه‌بابه‌كى هاتیه‌ ناڤكرن ئه‌وژى ئه‌ڤه‌نه‌ 1- ئویجاخا ئالێ ئیسڤى 2- ئویجاخاگراڤى3- ئویجاخا هاجووت. هه‌ر سێ ئویجاخ ژى دبنه‌ره‌ت دا بنه‌بابه‌كن .

گوند ژ چه‌ند كه‌س و خێزانا پێك هاتبوو :تا ئه‌نفالا ره‌ش ب سه‌ردا هاتى ژ200سه‌روك خێزانا پێكهاتبوو نوكه‌ بوینه‌ 300 سه‌روك خێزان ژوانان 80 كه‌س بێ سه‌رو شوین بوینه‌ دئه‌نفالێ دا و ژلایێ رژێما دكتاتورا به‌رێ ڤه‌ هاتینه‌ ئه‌نفالكرن و له‌شێ وان نه‌هاتیه‌ دیتن پتریا مالێن وان نها ل باژێرێ دهوكێ و كومه‌لگه‌ها باگێرا دئاكنجى نه‌ و چه‌ند ماله‌كێن كێم ل كومه‌لگه‌ها سیریێ نه‌ .

ژیارا گوندى : ل وى ده‌مى دا وه‌كى هه‌مى گوندان ژین و ژیاراوان لسه‌ر چاندنا ده‌رامه‌تێ دێهمى بوو ژبه‌ر كو گونده‌كێ دێهمه‌ و ی ب هیڤیا كانیا ڤه‌یه‌ هه‌روه‌سا ته‌رش و كه‌وال بخوداندكر .هه‌روه‌سا كه‌زان و كه‌نگروك مشه‌ لێ هه‌نه‌ و تانها دچنن . 

ژلایێ زانستى ڤه‌ :هه‌ر ژ كه‌ڤندا رژێمێ زارویێن وان ژ خواندنێ بێ به‌هر كربوون قوتابخانه‌ لێ نه‌دانا داكو هه‌ر پاشكه‌فتى بن و چ ژمێوی گه‌لێ خو نه‌زانن و هه‌ر ته‌په‌سه‌ر بن لێ ژلایه‌كێ دى ڤه‌ ماموستایێن قوتابخانا بارزانیێ نه‌مر برێكێن خویێن ئه‌ندازه‌یى را مێشكێ وان دا كارى و هزرێن نه‌ته‌وى ل جه‌م په‌یدا كرن و ده‌رفه‌ت بو دوژمنى نه‌هێلا كو دپه‌رژه‌وه‌ندا وان دا كاربكه‌ن و هه‌تا كو ئیرو ئه‌و گوند خو دناڤا گه‌لێ كورددا ل هه‌ر پارچێنم كوردستانێ خو سه‌رفراز و سه‌ربلند دبینن و شاهدێن وان ژى ئه‌و (80) كه‌س بوون كو تانها خو كریه‌ قوربانێ دوزا گه‌لێ خوو لسالا 1988ێ هاتینه‌ ئه‌نفال كرن .لێ نها لژێر سیبه‌را جكومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ ب شه‌دان زارویێن گوندى ل قوتابخانه‌ و كولیژێن دهوكێ دخونن .

ژچیاێن وه‌ره‌خه‌ل :1- چیاێ چه‌لێ وه‌ره‌خه‌ل 2- سه‌رێ كێلیێ  3-  سه‌ركه‌لوتكى

كانیێن گوندى :1- كانیا تونى 2- بێكه‌مترێ 3- به‌ر چه‌لى 4- كانیا مارا 5- كانیا گیزا 6- كانیا رێلكێ

داروبارێن گوندى:1- داربه‌رى 2- دار مازى 3- كه‌زان . گوهیشك .

داوت و شاهیێن گوندى ب چ ره‌نگ بوون :ده‌مێ كوره‌كێ گوندى داهاته‌ ژنا و ژیانا هه‌ڤژینیێ پێك ئینابا دا دناڤ گوندى دا خوازیتن یان ژى ئه‌گه‌ر حه‌ژ كچا گونده‌كى دى كربا دا ژوى گوندى خوازیتن ئینیتن داوه‌تێن وان ژى ل وى ده‌مى حه‌فت شه‌ڤ و حه‌فت شه‌ڤا دا داوت بێژێن گوندى و گوندێن به‌رسیكیا هێن و داوه‌تێ كه‌ن پاشى دا داوه‌ت بێژ ژلایێ مالباتا زاڤاى ڤه‌ هێنه‌ خه‌لاتكرن .هه‌روه‌سا وان ژى كچێن خو ددانه‌ گوندێن دى .

به‌شداریا وان دخه‌باتا شوه‌ره‌شێ دا:هه‌ر ژده‌ستپێكا هه‌لكرنا ئاگرێ شوره‌شێن ئه‌یلول و گولانێ خه‌لكێ گوندى چه‌كێ شه‌ره‌فێ ل ملێ خودانابوو به‌گرى ژئاخا پیروز كوردستانێ دكر ژلایه‌كێ دى ڤه‌ مالێن وان ببونه‌ باره‌گایێن پارتى هه‌رده‌ما پێشمه‌رگێن قه‌هره‌مان هاتبانه‌ دناڤا گوندى دا گوندیان مالێن خو كربونه‌ دخزمه‌تا وزان دا و هنده‌ك جاران ب ده‌هان روژان مانه‌ ل گوندى ده‌مێ دچوون ژى دا چانتكێن وان پرى نان و خارن كه‌ن تا ئه‌نفالا ره‌ش بسه‌ر دا هاتى و نه‌گه‌هه‌شتن خو خلاس كه‌ن ژله‌پێن دوژمنى ئه‌وبو خه‌لكێ گوندى هه‌مى كرنه‌ دزیلێن خو یێن چه‌په‌ل دا و به‌ره‌ف كه‌لها دهوكێ ڤه‌ برن و (80) زه‌لام ژخێزانێن وان وندا كرن و ب ساخى بن ئاخن تانها چاره‌نڤیسێ وان یێ دیار نینه‌ .

كارێ وان یێ نها :نها خه‌لكێ گوندى هه‌ر ئێك مژویلى كاره‌كى یه‌  به‌ بده‌ست ڤه‌ئینانا دراڤه‌كى بو خوشكرنا ژیارا خێزانیێن خو.

 

 ژێده‌ر /  عه‌لى یاسین عومه‌ر ئێك ژ ناڤدارێن گوندى

 

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com