سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

گۆندێ داوودیێ

 

    

                  ئا: هێرش كه‌مال رِێكانى

 

* جوگرافیا گۆندى:

       گۆندێ داوودیێ ئێك ژ گۆندێن گه‌له‌ك كه‌ڤناره‌ یێن كو گرێداى (ده‌شتا سپنه‌ى) ڤه‌ یه‌ , دۆیراتیا وێ نێزیكى(52كم) یه‌ ژمه‌ڵبه‌ندێ پارێزگه‌ها دهۆكێ ژلایێ باكوورى ڤه‌ , و دكه‌ڤیته‌ رۆژئاڤ فروكه‌خانا (بامه‌رنێ) دناڤبه‌را چیایێ مه‌تینا (2080م) سه‌ر رویێ ده‌ریایێ و (چیایێ گاره‌) 2160م سه‌ر رویێ ده‌ریایێ ,وسنوورێ وێ یێ جوگرافى ب ڤى رِه‌نگێ ل ژێرى یه‌:

- ژلایێ ژوورى(باكوورى)ڤه‌ : گۆندێ بارزانكا(شرتێ)یه‌

- ژلایێ ژێرى(باشورى)ڤه‌: گۆندێ (دۆلا سپنه‌)یه‌

- ژلایێ رۆژهه‌لاتى ڤه‌: گۆندێن (تنێ)و(كولى)یه‌

- ژلایێ رۆژئاڤاى ڤه‌: گۆندێ (خلبیش)ه‌.

* ئاكنجى یێن گۆندى:

           ئاكنجى بوویێن ڤى گۆندى ژئایینێ (فه‌له‌كاتیێ) نه‌, ل سه‌ر هزروبیرێن كاسولیكى (كلدانى), ل دویڤ سه‌رژمێرى یا سالا(1957)ێ ژمارا خه‌لكێ وێ نێزیكى (524) كه‌سان بووینه‌, و ژمارا خانیان ل سالا(1961)ێ نێزیكى (120) خانیان بووینه‌ وئاكنجى بوویێن وێ ژى پتر ژ(150)ى خێزانان, وهه‌ر ژ ڤێ دیرۆكێ ئاواره‌بوونێ ده‌ست پێكرى یه‌ بۆ باژێران هه‌روه‌كى گوندێن دیتر یێن فه‌له‌یان یێن كو دكاودان وسه‌روبه‌ره‌كێ نه‌سروشتى دا دبورین,و ل سالا(1988)ێ گۆند هاتیه‌ كاڤل كرن د كریارا ئه‌نفال كرنا ده‌ڤه‌را به‌هدینان دا,وپشتى به‌رقه‌راربوونه‌كا رِێژه‌یى به‌شه‌ك ژخێزانێن گۆندى ژڤرینه‌ ڤه‌گۆندى و لێ جهواربووینه‌ پشتى سه‌رهه‌لدانا بهارا سالا(1991)ێ, و هه‌روه‌سا پشتى كه‌فتنا رژێما به‌عسا عیراقێ ل سالا (2003) ێ یێ ڤه‌گه‌ریان و ئاكنجى بوون دزێده‌ بوونێ دابوویه‌ كو ل دویڤ سه‌رژمێرى یا ئه‌یلولا سالا (2005)ێ ژمارا خه‌لكێ وێ (400)خێزان بووینه‌ دناڤبه‌را یێن دناڤ وه‌لاتى و یێ ل مشه‌ختییێ كودبنه‌ (1724) كه‌س ژوانا (955) ل ناڤ وه‌لاتى و (769) ژى ل مشه‌ختییێ.

* ناڤكرنا گۆندى:

          بووچوونا ل دۆر ناڤكرنا ڤى گۆندى وه‌سان دهێته‌ ڤه‌گێران : كو دبیتن ناڤێ ڤى گۆندى  هاتبیته‌ وه‌رگرتن ژ ناڤێ ئێكه‌م كه‌سێ لێ ئاكنجى بووى ل سالا(550 ى یێ به‌رى زایینى) كو ناڤێ وى (داودو) بوویه‌, كو ئه‌ڤه‌ (7) برا و خویشكه‌كا بتنێ بووینه‌, ل هه‌رێمه‌كا توركیا , كو دهێته‌ ڤه‌گێران ودبێژن:كو هندیكه‌ كورِێ میـرێ حوكمدارێ هه‌رێما توركى بوویه‌, به‌رته‌نگى یا خویشكا وان كرى یه‌, ول ده‌مێ برایێن وێ ب ڤێ چه‌ندێ ئاگه‌هدار بووین و زانى, ل به‌ر كورِێ میرى دانایه‌ وكوشتى یه‌ و مشه‌خت   بووینه‌ ژ ڤێ هه‌رێمێ و ژێك جودا بووینه‌ و هه‌ر ئێك ل گونده‌كێ ل باكورێ عیراقێ ئاكنجى بووینه‌ ژ به‌ر ترسا تول ڤه‌كرنێ, ئه‌و ژى ب ڤى رِه‌نگێ ل ژێرى:

 

ز

نــــــــــاڤ

ده‌ڤه‌ر ( گوند )

1

داودو

داودیێ

2

که‌ژو

مرکا

3

شابو

مرکا

4

بیجو

بیجوایێ

5

هیدو

تیارێ

6

تاجی

کیرامون

7

بکو (بنیامین)

هزار جوت

 

* قوتابخانا گۆندى:

       قوتابخانا گۆندێ داوودیێ یا سه‌ره‌تایى یا تێكه‌ل ل سالا(1953)ێ یێ یا هاتیه‌ دامه‌زراندن و ژ دامه‌زرێنه‌رێن وێ ییًن پێشه‌نگ مامۆستا (بنیامێن حه‌داد) ژ(ئه‌لقوش) و مامۆستا (یوحه‌نا یوسف) ژ(ئه‌رادنا) بووینه‌.

 

ژیده‌ر/ په‌رتۆكا (قریه‌ الداۆودیه‌ بین الماضی والحاضر), إسحق خزقیل إسحق زیا, 2006 .

 

 

 

 

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com