|
ئا / سامى رێكانى
جهێ جوگرافى
: هریاش ئێك ژگوندێن دێمهو دنا ڤ چیاى رایهو یێ
بهر بهروژه و ژبهلیكا بهرسیكیانه كو ئهڤ
گونده دكهڤیته بهر سیكێ خالكا
دكهڤیته دناڤبهرا گوندێن هریاش و باوان
و وهرهخل ودكه ڤیته باشورێ روژههلاتا هوزا رێكانیا
ڤه و دویراتیا (2) كیلومهتران ژسنورێ مزورى
ژوریا سهر ب دهڤهرا بارزان ڤه .
بوچى دگووتنێ سوریان :مه ژباب و باڵێرێن خو گوه
لێ بویه كو شیڤهكا ئاڤێ لبنێ گوندى دهمێ هروبا
دهاتن سیرێن ژێ دهات لهوا دگوتێ سیریا باى ههتا
كو بویه سوریان .
مێژویا گوندى :مێژویا وى ڤهدگهریته ڤه بو
سهدان سالان ههر ژكهڤندا وهكى ههر گوندهكێ
دهڤهرا رێكان لسهر جهێ خو ژیایه و ئاڤهدانكریه
سوریان ژ سێ بنهمالان ڵێكهاتیه (ملا بژیكێ .مالا
ههمزا . مالا قوتاس) كو ههر ئێك ژڤان بنه بابان
جهند خێزان ژێ ڵهیدابوینه سال بو سال ئاكنجیێن
گوند زێدهبوینه تا سالا 1988ێ ژمارا خێزانان
بویه (57) خێزان .
ئابورێ گوندى: خهلكێ گوندى بهیڤیا چاندنا دهخل و
دانى بوون ههمى چاندنا وان ژى دێهمى بو ههروهكى
مه ل سهرى دایه دیاركرن كو گوندهكێ دێهمه و
ئاڤ نهبوو چاندنا برنجى و كهنموك و هتد. بكهن و
بچینن. ئهڤه ژلایهكى ڤه و ژلایێ دى ڤه مژویلى
بخودان كرنا تهرش و كهوالى بوون كو بهز و بزن و
ڵهلهوره و دهواران .ههروهسا نێزیكى رویبارێ
شین بوون كهلهكهك دروستكربوو دگهل داڤهرستهكى
خهلك دهرباز دكر و داهاتیهكێ روژانه ژێ
دهات و خو ڵێ ب خودان دكر لێ دهمێ ڵێشمهرگه دهرباز
دكرن بێ بهرامبهر بوو ئهوژى خزمهتهك بو ڵێشكێشى
وهلاتێ خو دكر ئهڤ كاره ژى كربو نوبه ههر
روژێ ئێك دچوو سهر روبارى .
فلكلورێ گوندى :گوندێ سوریان دیروكهكا كهڤن یا
ههى دبوارێ فلكلورى دا و یا زهنگینه ب ستران و
دهههواتان ئێك ژوان گوندانه كو سترانبێژ لێ
ڵهیدا بوى خزمهتا كهلتورێ كوردى كرى ههر
داوهتهكا ل گوندى یان ل دهردورێن وان هاتبا كرن
تیڵا وان یا ستران گوتنێ لێ حازر دبوو سێ شهڤ و
سێ روژان داوهت دگووتن و دیلان دشاراند و رێزهكا
تایبهت دناڤا عهشیرێ و دهڤهرێ دا ههبوو
تانوكه ئهڤ گونده یێ بهرنیاسه ب داوهت گوتنێ
و (تمربارسیتو) سهركێشیا ڤى گروڵى دكهتن .
بهشداریا سوریان دشورهشێ دا : ههر ژ دهستڵێكا
شورهشێن بارزان و ئهیلو ل و گولانێ دال سالا
1972ێ 18 كهس دگهل زینل رێكانى ل هێزا بێتواته
بوونه ڵێشمهرگهو
تا نوكه دبهردهوامن لسهر كارێ ڵێشمهرگایهتیێ
و یهك روژ ژى چهكێ خیانهتێ نهههلگرتیه و ئێك
ژوان گوندان بوو یێن كو رژێما بهعسا ژناڤچوى
لسالا 1988ێ بهر ب توركیا ڤه چوون و ڵاشى ل
ئیرانێ ئاكنجى بوون تا دهست ب سهرهلدانا سالا
1991ێ وان ژى مل بلێ ههمى ڵێشمهرگێن كوردستانێ
چهكێ شهرهفێ ههلگرت و كوردستان ئازادكرو ل
سالا 1992ێ ب خێزانیێن خو ڤه بهرهف كوردستانێ
هاتن و ل كومهلگهها سیریێ ئاكنجى بوون بهردهوامى
دا خهباتا خو یا ڵیِشمهرگایهتیێ و تانوكه
دبهردهوام لسهر ڤى كارێ ڵیروَز .
شینوارێن گوندى : گوندێ سوریان ژى چهند شینوارێن
كهڤن ههنه مینا گوندێ دهلان و كاڤلێ كومهى و
كاڤلێ ئاشى و شكهفتا كونا رهبهن كهلهكا
سوریان ڵاشى بویه داڤهرستا سوریان نوكه ب ڵرا
بادین هاتییه ناڤكرن و ههروهسا كاڤلێ ئاشى , كاڤلێ
قهشهى , كاڤلێ كومهى , ڵیرداوود , مناسبێت
كورێ.
ناڤدارێن
گوندى : بهشیر , سهلیم ,قتاس, فارس, ئهسعهد
,سوار , تاجددین , فیزى , عهبێ , عهبدى .
كانێن گوندى :كانیا كهوا ,كانیا گوندى , كانیا
مزینێ ,كانیا مێرا ,كانیا كورێ ,كانیا
مریهمێ ,كانیا ئیسهكێ ,كانیا بێ تلخێ ,كانیا كێركى
.
چیاێن گوندى :چیایێ سیكى ,چیایێ سهر گرێ , چیایێ
شختهى , چیایێ بازا مهرجانێ , چیایێ دهشتا هارى
.
زوومێن گوندى :زوما دار ههڤێزكێ , زووما كوچكێ ,
زووما چنارا فراڤینا .
شینوارێن گوندى :.
شكهفتێن گوندى :شهكفتا شیڤێ , شهكفتا سوور,
شهكفتا جیلهنگرا , شهكفتا فهق میسا ,شكهفتا
ئاسیێ , شكهفتا رهوێت , شهكفتا كمال, شكهفتا
تهتهر , شكهفتا كارا , شكهفتا باێانى , شكهفتا
رهبهن . شكهفتا كورێ , شكهفتا زنجێ, شكهفتا
كوچكێ
داروبارێن گوندى : دار مازى ,دار بهرى , باهیڤ,
هژیر ,گویز ,هنار ,گوهیشك , كهزان ,سماق,هرمیك
,سێڤ,تووى ,مێو ,سڵیندار.
ژێدهر :
تهمهر بارسیتو - عهلى حهمید - تهمهر
سوریانى
|