|
بهرههڤکرن : جمیل
شێلازی
گوندێ شێلازا
دکهڤیته نیڤهکا
درێژاهیا زنجیرا
مهتینی ، باشورێ
دهڤهرا بهرواریا ،
دکهفته بن زنجیرا چیایێ
مهتینی دا ، چیایهکێ
بچویک ناڤبهرا گوندی و
چیایێ مهتینی دا ههیه
دبێژنێ قوبله دکهفیته
باشورێ گوندی ئانکو
قیبلهیا
گوندی دبیت
قوبله ژ قیبله
هاتبیت ، گوند یێ
هاتیه ئاڤاکرن ب تهنشت
گرهکی ڤه ئهڤ گونده
دهڤهرا بهرواری باڵا
گرێددهت ب دهڤهرا
سپنه و ئامێدیێ ڤه ژ
لایێ چیایێ مهتینی ب
پێیان و دهواران د سهرێ
شێلازا ڕا دچیت بو
قهدش و ئامێدێی و
بامهڕنێ و
......هتد ..
ئهوژی ب بڕینا چیایێ
مهتینی نزار و
بهرۆژ )، رۆژههلاتێ
گوندێ ب دیراتیا 5
کم ئهڤ
گوندهنه ( خرابهی ،
هێسێ ، ئێکمالێ ، مێرگا
چیا ) ، ژلایێ رۆژئاڤایی
ڤه ، ب دیراتیا
4-6 کم ئهڤ
گوندهنه ( قهسرکێ ،
گویلکا ، دهرگهلێ ) ، ژ
لایێ باکورێ رۆژئاڤایێ
گوندی ب دیراتیا
6-7 کم گوندێن (
ئاسهێ ، خانکێ )
نه ،و ژلایێ باشوری ڤه
، دهێته گرێدان دگهل
توخیبێن گوندێن(ئهرهدنا
ژووری و یوسفکا و بوتیا)
ل سهرێ چیایێ مهتینی
ئاڤرێژێ ڤه ، ژ لایێ
باکورێ رۆژههلاتی
ڤه سێ کاڤله گوند
ههنه (مهگلانان ،
سێجاڤا ، زڤنگێ)
.
بهرههمێ چاندنێ
:-
ئێک ژ دهرگههێن
ئابوریێن دهڤهرێ چاندن
بوو ، گوندێ (شێلازا) ژی
پویتهک مهزن دا بوو
چاندنێ پتر ژ (200)
دونهمێن عهردێ ئاڤی
ههبوون ، ههتا ساڵێن
(1960) ئهڤ دهرامهته
لێ د هاتنه چاندن (
گهنموک ، کونجی ، برنج ،
سپیک ، گارس ، خروبی ،
پتات .....هتد ) لێ پشتی
دار و بارێ ڤێقی ل
دهڤهرێ پهیدابوویی ، ب
تایبهت سێڤا (
ئهمریکان) ی ، کو بۆ
جارا ئێکێ ژ لایێ ( شێخ
مهزههر مایی ) ڤه
هاته چاندن ل دهڤهرێ ، پتریا
ئاقارێ گوندێ هاته چاندن
ب سێڤ ئهمریکانێ و
زێدهباری ( خوخ ، مژمژ ،
هنار ، هژیر ، حولیک ،
تری ، گویز .....هتد)
ههروهسا عهردێ دێمی ژی
ل ڤی گوندی پتر ژ (1000)
دونهمان ههیه و ،
پویتهکێ باش ددا چاندنا
( گهنم ، جهه ، نیسک ،
نوک .....هتد)
.
سامانێ گیانهوهری
:-
ژبهرکو خودانکرنا
گیانهوهری ژی ل
دهڤهرێ ژ رێکێن ژیارا
خهلکی بوو ، چهروانێ
گوندی یێ مشه بوو،
پویتهک باش ددا ب خودان
کرنا گیانهوهران
ب تایبهت پهزێ ( رهش و
سپی ) . ژبهر جوت و کێلی
ژی گا
رهش ژی ب خودان
دکرن ، دیسان ژبهر کارێن
مالێ و چوونا کاروانان
دهوار ژی نهخاسمه
(هێستر) ب خودان دکرن.
سامانێ کانزایێ
:-
ل دویف گوتنا
بهرههفکهرێن پهرتوکا
( دهوک ، بشتی بهیانا 11
ئادارێ ) ، ژبهر کو ئهو
خو ددانن ژ خهلکێن
دهڤهرێ ، هندهکان ژ
وان دا خویاکرن ، کو ئهو
یێن چوینه سهرهدانا
دهڤهرێن ناڤ لێ ئیناین
د پهرتوکا خودا ، بو وان
هاتیه ئاشکهرا کرن
چهند جههکێن کانزا تێدا
ههین ، ژوان : ( ل
دهڤهرا بهرواری باڵا -
و ل نێزیک کانی ماسێ
جههک ههیه دبێژنێ
"شێلازا " و (( کانی
تیبا)) ل وێرێ ئهلماس و
کلێ چاڤان ههنه ) ههر
ژ کانزا یێن بهحس ژێ
نههاتیه کرن ، ل گوندێ
"شێلازا " ئهوژی بهرێ
ڕهژیێ (فحم حجری)
، کو ئهڤ کانزایه ، ل
کێریێ (سهرێ شێلازا)
ههیه و یێ سهر ئاخه
.
شوینهوارێن گوندی
:-
دهمێ مرۆڤ ل ڕهخ و
رویێن ڤی گوندی دگهریت ،
گهلهک شوینهوار و
کاڤله گوند لێ دیار دبن
، بو مروڤی خویا دبیت کو
گوندهکێ کهڤنه ، مینا
دیاربوونا گوڕێن د
کولوزاندا و گوڕستانێن کو
تشتێن خه ملا ژنکێ مینا (
ستڤانک و گوهارک و بازن )
تێدا دیار دبن ، تشتێ
گهلهک کهڤن دڤی گوندی
دا مزگهفتا گوندی بوو ،
کو ژ دوو قاتان پێک دهات
، قاتێ دویێ ژی دوو پشک
بوو ، ههر پشکهک ژی 10×7
م بوون
کو ههردوو بهش دبوونه
12×10م
دیوارهک دناڤبهرا
ههردوو پشکان دا ههبوو
....!!!
کاڤله
گوندێ ( صارا مهکری ) یا
:- ئهڤ
کاڤله گونده دکهڤیته
باشورێ رۆژئاڤایێ گوندی ،
ب دیراتیا (1100م)
، ژ کهڤنه وارێن وی ،
گوڕستانهکا زۆرا
مهزن ههیه
.
شینوارێن گوندێ مێردینێ
:-
ئهڤ گونده دکهڤیته
رۆژههلاتێ باکورێ
گوندێ شێلازا ب دیراتیا (
2کم ) ، ژ شینهوارێن
کهڤنێن بهرچاڤ دڤی
گوندی دا قهسرا شهرهف
بهگێ و مزگهفتا وێ و
ئاقد
..
شکهفتا دهرێ شیش
:- ئهڤ
شکهفته دکهڤیته
روژئاڤایێ گوندێ (شیلازا)
ب دیراتیا ( 3کم) ،
ئهڤ شکهفته دهرگههێ
وێ یێ بلنده ژ عهردی ب
(3م) دهرهچک دکهڤری دا
کولانه و ههتا دگههنه
بهر دهرگههێ وێ ،
دهمێ مرۆڤ ب
ژوور دکهڤیت ،
شکهفتا مهزن
دبیته سێ مهزهل
ههر مهزهلهکێ
تهختهک یان دوو
یێن بهری لێ ههنه
و بالیفکێن بهری
، هندهک
رهفهتکێن وهکو
پهنجهرکان .. دیسان
جورینهکا عمبار کرنا
ئاڤێ تێدا
ههیه ئهڤ شکهفته
دکهڤیته
بهرامبهر کهلا
گابنێرکی ب
دویراتیا ( 4 کم )
. گوندێ ( شێلازا ) نوکه
ژ ڤان بنهمالان
پێک دهێت : 1 - مال
مژدین . 2- پسمیر ( بهگ
) . 3- عهجهمی . 4 -
مالا ئاشی . 5 - پیرمهند
. 6 - ڕهمێ ( ڕهندێ ) .
7 - قهسرکی . 8 -
بێتکاری .9 - ئورمهدادی
. 10- مالا شێخی ( شێخێن
مایێ ) نه . 11- قهریب
لههد ( قریب العهد ) .
12- مالا زهکهریا
.
ژێدهر
: گوڤارا دهوك /
ژماره (12) .
|
