سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

    گوندێ شکه‌فتێ

 

                                                          به‌رهه‌ڤکرنا : شێرزاد  نێروه‌یی

  ناڤێ گوندی ژ  شکه‌فت هاتیه‌ و ژ که‌ڤندا تانهو هه‌ر ب ڤی ناڤێ هاتیه‌ نیاسین .

گوندێ شکه‌فتێ ئێکه‌ ژ گوندێن  هوزا به‌رواری ژێریا‌ و سه‌ر ب ناحیا چه‌مانکێ و قه‌زا ئامێدیێ ڤه‌ یه‌ وب دویراتیا 7 تا 8 کم  ژ سه‌نته‌رێ ناحیێ یێ دویره‌ وتوخیبێن گوندێ ب ڤی ره‌نگی نه‌ :-

 ژلایێ باشوری ڤه‌ گوندێ( دێرکێ ) یه‌ .

- ژلایێ رۆژهه‌لاتی ڤه‌ گوندێ ( بلم باسا )یه‌ .

- ژلایێ باکوری ڤه‌ گوندێ( سێده‌را) یه‌ .

- ژلایێ رۆژ ئاڤایێ ڤه‌ گوندێ( بێباد ئیسلامه‌ ) .

چیا و گرێن گوندی :- ( چیایێ هێلینا قه‌لێ ، چیایێ حسارێ ، گرێ به‌لیێ ) د سالێن به‌رێ دا ژیارا ڤی گوندی ل سه‌ر ده‌رامه‌تی بوو وه‌ك ( ده‌خل و گه‌نموك و برنچ ..... هتد ) به‌لێ نهو ژین و ژیارا پڕانیا خه‌لکێ گوندی ل سه‌ر موچه‌یه‌.ژێده‌رێ ئاڤا گوندی یان ده‌رامه‌تێ گوندی ل سه‌ر رویباری یه‌ و چ کانی لڤی گوندی نینن .

ئه‌ڤ گونده‌ گه‌له‌ک یێ که‌ڤنه‌ و خه‌لکی ڤی گوندی بوده‌مه‌کێ درێژه ‌کو د گه‌هیته‌ نێزیکی ( 12 )  بابکا ‌ لێ  دژین ، ویێ‌ پێك هاتیه‌ ژ دوو بنه‌مالان ( بنه‌مالا عه‌بدی ، بنه‌مالا سیسوی ) .

 و خه‌لکێ ڤی گوندی پشکداری دشوڕه‌شێن کوردی داکریه‌ و پێگیربوینه‌ ب رێبازا کوردایه‌تیێ و چه‌ندین شه‌هید گوری ئاخا کوردستانێ کرینه‌ ، لسه‌ر ده‌مێ شوڕه‌شا ئیلونێ بنگه‌هێ حزبی یێ شوره‌شڤانێ کورد( حسو میرخان)  بوویه‌   .

 گوندێ شکه‌فتێ ل سالێن شێستان چه‌ندین چاران ژبه‌ر تاوان و زۆرداریا رژێمی هاتیه‌ به‌ردان  هه‌روه‌سا د سالێنحه‌ فتێیان دا ژی  ب ده‌هان جاران خه‌لکێ ڤی گوندی جهێ خوهێلا یه‌ ژبه‌ر زۆرداریا رژێما به‌عس ، ل سالا 1988 ئه‌ڤ گونده‌ یێ هاتیه‌ ئه‌نفال کرن و خه‌لکێ وی به‌ره‌ف که‌مپا به‌حرکێ برینه‌  تا بهارا سالا 1991 پشتی سه‌رهه‌لدانا پیرۆز خه‌لکێ گوندی زڤرینه‌ڤه‌ ولێ ئاکنچی بووینه‌ و ل سالا 1997 خه‌لکی گوندێ خوه‌ هێلایه‌ و تانهو ژی گوندێ( شکه‌فتێ) یێ کاڤله‌ .

شکه‌فتا گوندێ شکه‌فتێ

ئه‌ڤ شکه‌ڤته‌ دکه‌ڤیته‌ لایێ رۆژهه‌لاتێ باکورێ ناحیا چه‌مانکێ ل ده‌ڤه‌را به‌رواری ژێریا  ‌و رۆژ هه‌لاتێ شکه‌فتێ دبیته چیایێ گاره‌  و رۆژ ئاڤایێ وی دبیته‌ چه‌مانکێ بدیراتیا ( 7 تا 8 کم) ، ئه‌و ڕێکێن دچنه‌ ناڤ شکه‌فتێ دا ژلایێ رۆژهه‌لاتی دوو ڕێکێن مه‌زن و ئێکا بچیك و لایێ باکوری ژی ده‌رگه‌هه‌کێ بچیك دچیتێ و لایێ رۆژئاڤای ژی دیسان ده‌رگه‌هه‌کێ بچیك هه‌یه‌ ، و هه‌می ده‌رگه‌هێن دچنه‌ شکه‌فتێ دبنه‌ پێنج ده‌رگه‌ و لایێ بنێ شکه‌فتێ دبیته‌ رویبارێ ( به‌دره‌دین ) ئه‌وێ به‌ره‌ف ناحیا چه‌مانکێ ڤه‌ دهێت و ئه‌گه‌ر مروڤ ب ژوور که‌فت دێ تشته‌کێ سه‌یر و ئنتیکه‌ بینیت چونکی ل ناڤ شکه‌فتێ دا گه‌له‌ك شکه‌فتوك یان بێژین (عولینك) یان ژوورێن جودا جودا هه‌نه‌ هنده‌کا ده‌رگه‌هێن وانا ژوردا دچن و هنده‌کێن دی ژی ده‌رگه‌هێن وانا بو سه‌ری دچن و هنده‌کا ژی ده‌رگه‌هێ وانا به‌رامبه‌ر مرۆڤی یه‌ ئانکو راست و راستن و ئه‌گه‌ر مرۆڤ چوو دناڤ شکه‌فتێ دا دێ بیاڤه‌کێ باش‌ بینیت و بلنداهیه‌کا بلند هه‌یه‌ ،  بلنداهیا ژوورا یا جودایه‌ هنده‌ك دنزمن و هنده‌ك دبلندن و هنده‌ك به‌روارکی دچن و هنده‌ك بو خارێ دچن ، و هنده‌ك نڤیسینا که‌ڤن هاتیه‌ نڤیسین وهه‌تا ئه‌ڤرو ژی ئه‌ڤ جوره‌ نڤیسینه‌ دیارنه‌ بوینه‌ کا ب چ زمانن!! و دیوارێن ژ ناڤدایێ شکه‌فتێ زۆر د جوانن و ئه‌گه‌ر روناهی که‌فتێ دێ برسقن ، دوو کانیێن ئاڤێ ژی د ناڤ شکه‌فتێ دا هه‌نه‌ و ئاڤا وانا ناهێته‌ ڤه‌خوارن چونکی ئاڤه‌کا کیمایێ ( کپریتی یه‌ ) یا بهێن گه‌نییه‌ .

 

 

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com