سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

ریبارێ ئامێدیێ

 

 

                                                                   محمد عبدالله‌ ئامێدی

ئه‌ڤ هاڤینگه‌هه‌ دکه‌ڤیته‌ ژێری یا هاڤینگه‌ها سویلاڤێ ول دور که‌لها ئامێدیێ وه‌رهاتی یه‌ ژبلی لایێ رۆژهه‌لاتێ نه‌بیت ، ئه‌ڤ ناڤه‌ یێ هاتی یه‌ سه‌ر ژ چوونا رویباره‌کێ بچویك ناڤ ڤێ ئاقارێ مه‌زن کو پتر ژ(10) کیلومه‌ترا یێ درێژه‌ لناڤبه‌را زنجیرا چیایێ مه‌تینا و زنجیرا چیایێ گاره‌ی سه‌روکانیێن ڤی رویبای ژ چیایێ مه‌تینا ده‌ردکه‌ڤیت و دچیته‌ سه‌ر رویبارێ(سپنه‌ی) ل ژێری یا ئامێدیێ ئه‌و رویبارێ ل ده‌ڤه‌را سه‌رسنکێ ده‌ست پێ دکه‌ت ول بن ناحیا دێره‌لوکێ تێکه‌لی رویبارێ زیێ ی دبیت ، ڤێ ده‌ڤه‌رێ تایبه‌تمه‌ندی خوو یا هه‌ی وه‌کی باغه‌کێ ل هه‌رسێ ده‌مێن سالێ که‌سك و خه‌ملاندی یه‌ ول هه‌ر دوو ڕه‌خێن رویبارێ گه‌له‌ك ڕه‌نگێن دارێن فێقی و یێن به‌ری لێ هه‌نه‌ وه‌کی دارێن گویزا و توی و توی شه‌مبیا و مژمژا و خوخ و حلیك و هژیرو هنار و سێڤ و به‌ها و مێوێن تری وهه‌روه‌سا ژ زه‌رزه‌واتێن وی یێن دهێنه‌ چاندن: باجان و خیار و که‌له‌م و تویتن و که‌ره‌فس و به‌قل ...هتد .و هنده‌ك دارێن بازرگانی ژوانا سپیندارێن رویباری ژ بو به‌ژن بلنداهیا خو ب ناڤ و ده‌نگ و باشترین جهه‌ ژ بو چاندنا سپیندارێن ب هه‌رسێ ڕه‌نگێن خوڤه‌(سپیندارێن کوردی(دار ره‌ش)وسپیندارێن ئه‌مریکی(به‌لگ په‌حن) و سپیندارێن سپی (شاتان) هه‌روه‌سا د ده‌مێ به‌رێ دا باشترین جهبو ژبو خودانکرنا کرمێ ئارمیشی ژبه‌ر هندێ گه‌له‌ك دارین تویهیرکا ل ڤی رویباری دبه‌ڵاڤن و ژکه‌ڤن دا زه‌ڤی دکرنه‌ تویهیرك . و جهه‌کێ گه‌له‌کێ باش بو ژ بو خودانکرنا مێشا هنگڤینی و هنگڤینێ وێ یێ ب ناڤ وده‌نگ بو ل ئیرانێ و رو‌سی . ل ده‌مێ به‌رێ ل ناڤ چه‌م و جنینکێن رویباری خه‌لکێ ئامێدیێ هه‌میا خانی وسڤك ولیوانك و که‌پرێن خویێن هاڤینی هه‌بوون و بارا پتر ژ ده‌مێن سالێ ده‌مێ خو ل رویباری بوراندی یه‌ ، له‌وما نڤیسه‌ڤانێ کورد(علی سه‌یدو گه‌ورانی) دپه‌رتوکا خودا بناڤێ(ژعمانێ تا ئامێدیێ) کو ل رۆژێن(7،6)هه‌یڤا ته‌باخێ ل سالا(1931) هاتی یه‌ ئامێدیێ دبێژیت :- مالین خه‌لکێ ئامێدیێ به‌ڵڤ بوون ل بن گه‌لیێ مزوریرکا وسه‌روکانیێ ول ناڤ چه‌م و جنینك و ئاقارێ رویبارێ ئامێدیێ) هه‌روه‌سا ب هزاره‌ها کوڕێن ملله‌تێ کورد و بوسلمان  ل زانینگه‌ها وێ خو ڕه‌وشه‌نبیر کری یه‌ و ژکانیا وێ یا ڕه‌وشه‌نبیری تێهنا خو شکاندی یه‌ و ئاڤا زانست و زانینێ لی ڤه‌خاری یه‌ وده‌مێ خودا  مه‌زنترین جهێ زانستێ و زانیاریێ بوویه‌ ل سه‌رانسه‌ری ده‌ڤه‌را به‌هدینان و ده‌رڤه‌ ئه‌و ژی زانینگه‌ها(قوبه‌هان)ه ل ڤی رویباری دکه‌ڤیت . ئه‌ڤه‌ ناڤێن هنده‌ك کانیێن رویبارێ ئامێدیێ نه‌ ژوانا کانیا زێوکێ وکانیا سنجێ وکانیا مالا وکانیا خاتوینێ و کانیا بن ته‌پایی و کانیا (حسن وحسین)  ل شێخ بهاالدین وکانیا قوپا وکانیا شیڤێ وکانیا عه‌لام الدین وکانیا سیر وکانیا له‌وله‌ب وکانیا هاج خه‌رزا وکانی جوهینك وگه‌له‌کێن دی.

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com