|
محمد
عبدالله
سویلاڤا ڕهنگین گهوههرا هاڤینگههێن ب
ناڤ و دهنگه ل باشورێ کوردستانێ، ڕهوشا
زوزانێت ژووری (فهراشینێ) ئهو گهڕوکێن
قهستا ڤێ هاڤینگههێ دکهن خوشیهکا
مهزن ب دیتنا وان دیمهنێن وێ یێن جوان
مرۆڤ ژێ تێر نابیت و زۆر دل فرهدبن و
خوشترین دهم لێ دبورینن و خوشترین جهه
بو بهێن ڤهدانا رۆژێن گهرمێن هاڤینێ و
گهڕوک ههستێ ب گهرمێ ناکهت و بایێ وێ
یێ خوش و هوین و بهێن پاقژه و چهلختا و
شکێرو مل و سیارو دول و نهال و گهلیا و
تهحت و زنارا ژوانا ناڤ چیایێن ئامێدیێ و
زنجیرا چیایێ مهتینا کولپیتکێن وی یێن
بلند وهکی (چارچهلی و شێخ سهینی و
بشێشی و ئهلهو و بالولکی و کێچی و
قوپێ دهرمانی و قولنکی و تهحتا خاتوینێ
و تهحتا خلیل ئاغایی و ... هتد) ، مرۆڤ
پێ حیبهت گرتی دبیت و سروشتهکێ جوان
دخهملینیت لهوما هۆزانڤان و سترانبێژ و
هونهرمهندا گهلهك هوزان و ستران ب
دیمهنێن وێ یێن جوان ڤههاندی نه و ڕستی
نه و هونهرمهندێن شێوهکاری ب تلێن خو
یێن ڕهنگین نهخشاندی نه و هژمارهکا
نهیا کێم ژ خارنگهها و ئوتێلا و چایخانا
و کوشك و دکانێن جوره و جور لێ ههنه
خانی وکهپرو لیوانك وسڤکا رۆژ ب رۆژ پتر
لێ دهێن . ناڤێ سویلاڤێ :- ناڤێ وێ ژ
سویلاڤێن (سیلێن) وێ یێن ئاڤێ هاتی یه ،
سویلاڤ واته(سیلا+ئاڤ) ێ ژ دوو پهیڤێن
کوردی پێك هاتی یه کو ب عهرهبی
دبێژنێ(شلال) ژ بهر هندێ ئهڤ ناڤه هاتی
یه سهر کو ژ گهلهك سیلێن ئاڤێ لێ
ههنه ژ بلنداهیا چیا دهێنه خوارێ
ئێك ژوان سویلاڤا بلنداهیا وێ (25) میتر
بو بهری جاده ب کهڤینێ کو ل سالێن سیها
دا دهمێ جاده ئینایه دهڤهرێ ب
بهرجادێ کهڤتی یه و بوویه دووپشك
نوکه ، ئێك ژ مالێن سهری ب سهرجادێ
دکهفیت و یا دووێ ژ جادێ ب تهمباڤێ
دکهفیت . سویلاڤ ب تهزیاتی و ساریا ئاڤا
خوویا سڤك و خوش وشرین و زهلال و
بوش دهێته نیاسین !!!ئهو ئاڤا وهکی
کهفێ سپی وکهفا شیری دههلاڤێت و گوه لێ
بوونا دهنگێ هش هشا ئاڤی دهنگێ
ئاوازهکێ خوش لێ دهردکهڤیت و ههمی
دبنه سیپهلێن ئاڤێ ئهوێن ناف بهرو
کهڤرو کاش و چیا دکهڤن ودبنه سویلاڤ و
جوك و ریبار و شیڤ و کانی و دخهملینن کو
ههر جههکێ دیتنهك و جوانیهکا تایبهت
ددهته دهڤهرێ . سویلاڤێ ل کیرێ
دکهڤیت :- ب دویراتیا (5)کم ژ ئامێدیێ
دویره و (26) کم ژ هاڤینگهها سهرسنکێ
دویره ، هاڤینگهه ههمی ڤه دکهڤیته
گهلیهکێ کویر دا ل ههرسێ ڕهخێن وێ
چیایێن بلندن ناڤبهرا(5) پێنج گهلیا و
چوار ڕێکا و ههر چوار لایا ڕێکن، ژلایێ
ژووری گهلیێ مزویرکایه کو جهێ مهزنترین
سهرهلدانا دهڤهرا بادینانه ل
سالا(1919)ێ دگهل هێزێن بهریتانی و ب
ڕهخڤه کولپیتکا چیایێ بشیشی یه
کو بلنداهیا وی دگههیته (2150) میترا
و بلنداهیهکا راست و جوان هنداڤ دکهڤیت
، ژلایێ رۆژههلاتی ڤه دولهکه و تهحتا
خاتوینێ یه ، ل رۆژ ئاڤایێ سهروکانی یه
وتهحتا خلیل ئاغا یه ول ناڤبهرا
ههردوو تهحتا گهلیهکێ کویر و
تهمباڤهکا و گهلهکێ بهر تهنگه
لهوما ههوایهکێ هوین دکێشیت فرههیا
گهلیێ (300) سێسهد میتره ودرێژاهیا
گهلی(500) پێنج سهد میتره . ژبلی لایێ
ژێری نهبیت هنداڤ رویباری دکهڤیت و
وهکی باخچهکی یه ل ناڤبهرا
سویلاڤ و کهلها ئامێدیێ هاتی یه
خهملاندن ژههمی ڕهنگێن داروباری ،
بلنداهیا هاڤینگهها سویلاڤێ ل سهر لێڤا
دهریایێ(1150) م بلنده .درێژاهیا دولا
رویبارێ ئامێدیێ ب درێژاهیا باغ وجنینك و
ئاقارا کو پتر ژ (10) کم درێژن و
نێزیکی(20) کیلومهترا ژ زنجیرا گارهیێ
سهر بلند دویره ، دیمهنێن جوان وههژی
دهینه دیتن ،ل گهرمترین رۆژێن ههرسێ
ههیڤێن هاڤینێ پلهیا گهرما هاڤینگهها
سویلاڤێ ناگههیته(26) پلێن سهدێ
(درجهمئویه)!!.
دیروکا هاڤینگهها سویلاڤێ :- ئهڤ
هاڤینگههه وهسا دیار دبیت کو کهڤنترین
هاڤینگهها دهڤهرا بادینانه هاتی یه
بکار ئینان و مفا ژێ هاتی یه وهرگرتن
گروڤێ ڤێ چهندێ ژی میرێن ئامێدیێ بکار
ئینایه بو سهیران و گهریانا وپشتی مرنا
قائیمقامێ ئامێدیێ یێ ل سهر دهمێ
دهولهتا ئوسمانی( عبدالرحمن شریف بهگ
مویسلی) قائمقامێ دهولهتا ئوسمانی (ضیاء
بهگ ئیستهنبولی) دام و دهزگههێن میری
ژ ئامێدیێ ل هاڤینان ڤهگوهاسته سویلاڤێ
ول پاییزێ زڤرینه کهلها ئامێدیێ ،
ل سالا(1960)ێ گهروکا ل بن کهپروسڤکا
بێهنا خو ڤهددا و روینشتنه خوارێ ئهو
کهپرێن ژ بهلگه چلیا هاتی نه چێکرن و
ههر کهپرهك ئهگهر هاتبا کرێ کرن ژ
(15)تا دگههیته(40) دینارا ژ خودانێن
کهپرا وهرگرتن ول شوڕهشا ئیلونا مهزن
هه تا سالا(1974)ێ دام و دهزگههێن میری
هاڤینا جوونه سویلاڤێ ، ل هاڤینگهها
سویلاڤێ گهلهك شکهڤتێن سروشتی
یێن لێ ههین وئێك ژوان شکهفتا(صهفی
بدیع) و دهریێ(علی) . سویلاڤ دهێته
نیاسین ب دارو بارێت خو یێن کهسك و جوان
و سروشتی و ههمی ڕهخێن وێ وهکی
باخچهکێ بهههشتێ یه چهم و باغ و
جنینك و ئاقار و زهڤی و ڕهزن بهلاڤن ل
ههمی ڕهخێن سویلاڤا باهدینان دخهملینن.
کانیێن هاڤینگهها سویلاڤێ :- مهزنترین
کانیا سویلاڤێ سهروکانی یه کانیهکا
بوشه وسێ جووێن ئاڤێ ل بهردچن و ئهڤ
ئاڤه ل سهرئاقارێ سویلاڤێ ورویباری
بهڵاڤه دبیت ژ بو ئاڤدانا دهرامهتی
ئاڤهکا بوش و تهزی و خوشه و دبیته
کانیا سهرهکی ل سویلاڤێ ئهڤ کانیه
لبن چیایێ مهتینا لبن گهلیێ مزویرکا و
ئاقار ل وێرێ دهست پێ دکهت جههکێ
گوزاری یێ خوشه و گرنگ و جوانه ل رۆژێن
گهرمێن هاڤینێ خهلکێ ئامێدیێ رۆژێن خو
لێ دبورینن ، ئهولیا چهلهبی دپهرتوکا
خودا(کورد د دیروکا جیرانێن خودا)
بهری(400)چوار سهد سالا گوتی یه (ل ناڤ
کهلها (ئامێدیێ) دا دوو ژێدهرێن مهزن
ههنه کو ئێك ژوان(سهروکانیا مزویرکا)
یه و ئهوا دی (کانیا خاتوینێ) یه هاتی
یه ناڤکرن ، ئهڤ ههردوو ئاڤه ل
چیایێ(بشێشی) دهیته ده ر ولبن
پرا(قوپههان) دا چن وتێکههل دبن ل
رویباری) و ههر وهسا چهند کانیێن دی
ههنه وهک کانیا پیر حهبیب وکانیا
کاسا.
|
