|
دلشاد بهرچی
گومان تێدا نینه کو
ئاڤ ئێک ژ ژێدهرێن ههره سهرهکی یێن
ژیانا مروڤی یه ، ئاڤ ئانکو ژیان ئهو
جهێ ئاڤ لێ ههی ژیان یا لێ ههی ، ئاڤ
ئانکو ئاڤهدانی .. پێشکهتن ...
شارستانیهت . بابهتێ ئاڤێ بابهتهکێ
بهرفهرههه و دا ژ بابهتی
دهرنهکهڤین دێ ئێکسهر هێینه سهر
بابهتێ خو .
روبارێ زێیێ مهزن کو
هندهک جاران ب روبارێ زێی و ل هندهک
جهان ب زێیێ بادینان دهێته ناڤکرن
، ئاڤهکا بوش و رژد و
سهرنشیڤه و دناڤ کهڤرێن مهزن و
گهلیێن کویردا دهێته خوارێ و نهمازه ل
بوهار و زڤستانا زورێ بوش و شوێلی و ب
ناله ناله و دار و بارا ل سهمتا خو
شاپه دکهتن ، درێژیا وی ( 392 ) کم .
سالانه دههر چرکهکی دا 457 مهترێن سێ
جاری یێن ئاڤێ پێدا دهێن و سهرچاڤکێن
ههره سهرهکی یێن وی ل دهڤهرا
ههکاریا ل نێزیک سنورێ ئیرانێ نه . گولا
گهڤهرێ کو ب قهرسینا ئاڤێ ل وهرزێ
زڤستانێ ناڤداره ، گهلهک ئاڤ لێ کوم
دبیت دکهڤیته سینگێ ڤی رویباری ل
بهارهکا درهنگ گولا گهڤهرێ دپهقیت و
چهند روژهکا ژ ئهگهرێ ڤێ چهندێ ئاڤا
وێ بوش و شێلی دبیتن ، رویبارێ زێی ل
دهڤهرا بهرواری ژوریا ل نێزیک گوندێ (
ههلوه ) تێته ناڤ ئاخا باشورێ
کوردستانێ و ل دهڤهرا ( قهرهقوش )
دچیته ناڤ روبارێ ( دیجله ) ل پتریا
دهڤهرێن ئهو تێرا دهرباز دبیت دبیته
سنورێ هوز و عهشیرهتا ، مینا نێروهی و
بهرواریا و نهێلیا و زێباری و بارزانیا و
ههتا خوارێ .
ئاڤا زێیی ئاڤهکا بوش
و شرینه پشکهکا زور ژوێ ژ ڤهرێژێن
کهڤیێن بهفرا زوزانا یه ، ژبلی ئاڤا
بارانا و هندهک رویبار و رویبارکێن بچویک
، بهلێ نه چ کانیێن بوش ؟ نه
جویێن ئاڤێ نه ئاش نه پروژێن کارهبێ ؟
نه چهم و بیستانێن مهزن نهژی
هاڤینگههێن ناڤدار و کارپێ کری لبهر
رویبارێ زێیی نینن .
بتنێ مفایێ دکهڤندا و
ههتا نوکه ژڤی رویباری هاتیه دیتن
لسهر ئاستێ گوندێن دهور و بهرا بو
ڤهخوارن و خوارنا مالا خو خهلکی راڤه
ماسی تێدا کریه ، ژبلی وان مفایێن
سنوردارێن دچوار چوڤێ بزاڤێن خو پاراستنێ
ژ رویباری گههشتیه هندهک خهلکێ
کێم مینا ستاندنا کودا پر و داڤهرست و
گهلهک وقایغا و هندهک جاران ژی
مهلهڤانیا ئهڤ داهاتێ ههنێ ژی ل
هندهک جهان وهکی ئێک خهلکی مفا ژێ ددیت
و لهندهک جهان ژی کهسهکی یان مالهکێ
بتنێ بوخو مفا ژێ دیتیه بو نمونه خهلکێ
دهڤهرا نهێلیا دبێژن : ( کرێت ئاغایێ
بهرچی ) ژبهر کو پشتی جارا ئێکێ پرا
کهلیا ههرفتی نویژهنکره ڤه حهفت
سالا چاندکا خو بلایێ روژ ئاڤایێ پرێ ڤه
دکر و خهلکی و ههر کهسهکێ دهربازببا
کودا پرێ بو دکره دچاندکا وی دا ههژی
گوتنێ یه کو لدویڤ ئاخفتنێن خهلکێ ناڤ
سالڤهچوویی کرێت ئاغا لسهد سالیا (18)
ێ زاینی ژیایه و وێ قهدکا کودا پرێ
ستاندی وی بتنێ مفا ژێ دیتیه و بهحسێ
ستاندنا کودا ڤێ پرێ ژلایێ کهسێ دیڤه
نائێته کرن .
ل گوندێ ( زێوا شکان )
دهڤهرا نێروه ژی خهلکێ کودا گهلهک
وقاییغا د ستاند لێ ب رهنگهکێ رێکخستی (
عهبدولحهکیم محهمهد ئهمین زێوهیی )
نهو ل کومهلگهها قهدش دژیت گوت : -
دکهڤندا زێوهییا گهلهک دبهست ،
دهربازکرن ژی بۆ نێروهیا ب جوخین بوو ،
ڤێجا لدویڤ وهختێ پاره دهاته وهرگرتن
لبیرا منه نهفهر ب دهرههمهکی بوو ،
پشتی قایغ ژی ب پشتهڤانیا شورهشا ئیلونێ
لراستا گوندێ زێوه شکان هاتیه بهستن ،
مه کودا وێ دستاند نهفهر ب دینارهکێ
بوو ، دهوارژی ب دینارهکێ بوو پشتی
بویه قایغ بۆ خهلکێ مللهتی ژی ب پاره
بوو ، زێوهیی ژی ( سێ ) ئیجاخ بوون ههر
سالهکێ ئیجاخهکێ پاره وهردگرت و دوو
زهلام ژی لبهر کهلهکێ رادوهستیان
ههر ئێک ل لایهکێ رویباری بوو ، و
زێوهیی ب حوکمێ هندێ کو د نێزیکی رویباری
بون سهرهدهری دگهل دکر گهلهک
دمهلهڤان بون ناهێنه هژمارتن کانێ
چهند خهلکێ ڤی گوندی خهلکێ تهنگاڤ و
بهربوربوویی قورتال کرینه .
راستیهکا دی ههیه
دڤێت بهێته گوتن ئهوژی ئهوه کو
ئامرازێ دهربازبونێ ژ رویباری تنێ پر
نهبوون ، بهلکو دگهل پرا داڤهرست و
گهلهک وقایغا ژی مفایهکێ زور ژێ هاتیه
دیتن ، مهنهڤیت گهلهک سهر چاوانیا
چێکرنا ههر ئێک ژوانژی راوهستین چونکی
دبیت گهلهک ژخویندهڤانا دیتبن لێ بتنێ
من دڤێت بێژم ( طاهر خهمو ) خودێ ژێ رازی
بیت خهلکێ گوندێ زێوا شکان بوو ، دوو
ههیڤا بهری وهغهر کهت بو من ئاخفت و
گوت : مه گهلهک لسهر کهڤلێن پڤدایی
یێن حهیوانا گرێددان ، لسهر دهمێ
شورهشا ئیلونێ ژی ب پشتهڤانیا شورهشێ
قایغهک ل راستا گوندێ مه هاته بهستن و
ههمی پێشمهرگهی مفا ژێ دیت بو خهلکێ
دهڤهرێ ژی بگشتی ڤهگوهاستنا بارێن گران
و دهوارا بساناهی کهفت ، سهبارهت وان
پرێن کهڤندا لسهر رویبارێ زێیێ مهزن
هاتینه بهستن گهلهکن لێ ئهڤه بتنێ
ئهون یێن ئهم شیاین هندهک پێزانینا
لدور وهربگرین کو هندهک ژوان ئهڤرو تنێ
شوینهوارێن وان تنێ ماینه :-
ناڤێ پرێ
جهێ پرێ
1 - پرا کهرهم ئاغا
ل گولا گهڤهرێ یه
2 - پرا گێمانێ
ل گهلیێ تیارێ یه
3 - پرا بلبل
ل گوندێ ههلوه ل دهڤهرا بهرواری
ژوریا یه
4 - پرکا بێزنور
ل گوندێ بێزنور ل دهڤهرا نێروهیا یه
5 - پرا دوشاڤێ
لناڤ گهلیێ زهرهی ل دهڤهرا نێروهییا
یه
6 - پرا کهلیا
لراستا گوندێ کهلیا یه لبن گهلیێ
رهشاڤه کو
هندهک دبێژنێ گهلیێ کهلیا
دکهڤیته دهرا نهێلیا .
7 - پرا حهلانکێ
لجهێ کومهلگهها دێرهلوکێ بوو .
8 - پرا ( جسر ) ێ
بالوکا
لدهڤهرا نێروه ل گوندێ بالوکا .
9 - پرا (جسر ) ێ
دێرهلوک
ل کومهلگهها دێرهلوک .
10 - پرا ( جسر ) ێ
هاریکا
ل راستا گوندێ هاریکا لبن کومهلگهها
دێرهلوک دا .
ئهف ههمی پره
ژلایهکێ ڤه نیشانا دهست ههلی و
شههرهزاییا مروڤێ کوردن دئاڤاکرن و
بیناسازیێ دا و ئهڤروکه ب شوینهوارێن
گرنگێن دهڤهرێ دئێنه هژمارتن ژلایهکێ
دیڤه پشکهکن ژ بابهتێ رویبارێ
زێیێ مهزن ژبهر هندێ پێتڤی بوو دڤێ
نڤیسینێ دا ئاماژه ب وان پرا بکهین ،
ههر چهنده دیروک و هونهرێ ئاڤاکرنا
وان و باشتر دهست نیشانکرنا هژمارا وان و
داخوازا پاراستنا وان وهک شوینهوارێن
کهڤنێن دهڤهرێ بابهتهکێ سهربهخونه
. ئهڤ پره ژی ب سێ شێوهیا هاتینه
ئاڤاکرن هندهک ژوان بهنگهها ( ناڤبهرا
) وان یا کورت بوو ، خهلکی سپیندار دبرین
و ڤێرا دانان دوو سێ سپیندارهک
ددانه بهرئێک و سهررا دچوون ، هندهک
ژی ههر ب سپیندارا لێ سپیندار ب سهر ئێک
ڤهدکرن و دسهرداژی دهپه بهند کرن
ئهڤ ههردوو جورێن مه گوتی ب پرێن داری
دێنه نیاسین ژبهر هندێ ژێک نائێنه
جوداکرن ژوانا ژی پرا بلبل ل
دهڤهرا بهرواریا و پرا حهلانکێ نێزیکی
دێرهلوکێ و پرکا بێزنور ل دهڤهرا
نێروه و پرا دوشاڤێ ل گهلیێ زێوه شکان
. جورێن دی ئهون یێن ب کسلێ و بهران
هاتینه ئاڤاکرن کو باشترین گروڤێ ڤی جورێ
پرا ( پرا کهلیا یه ل گهلیێ
رهشاڤا ، دیروکا ئاڤاکرنا پرا کهلیا
دیار نینه خهلکێ دهڤهرێ چێروکهکێ
ڤهدگێرن و دبێژن ههر وهک یا زانا دبێژن
دکهڤندا ژیارا پتریا خهلکێ کوردستانێ
لسهر خودانکرنا تهرش و کهوالی بوو ،
ئهڤجا بو باشتر ب خودانکرنێ خهلکی
هاڤینا پهزێ خو دبره زوزانا و زڤستانێ
دزڤراندهڤه دهشتێ و جهێن گهرم ،
ئهڤجا بو ئاڤاکرنا پرا کهلیا دبێژن (
محهمهد بهگێ حاطی ) دگهل هوزا خو ل
دهشتێ بهرهف زوزانا دچن ، لبن گهلیێ
کهلیا لێ بوو شهڤ و مانه ل وێرێ ب
شهڤێ ڤه سیامهندێ برایێ محهمهد بهگی
ههسپێ خو بره سهر رویباری دا ئاڤدهت ،
دهستێ ههسپی دئاخێ دا چو سیامهندی
ئهرد ڤهکولا بهرێ خو دایێ مهنجهلهکا
زێرا دهرکهفت ئینا سیامهند زڤری و
سوحبهت بو محهمهد بهگی گوت ، محهمهد
بهگی هزرا خو کر ڤیا وان زێرا
دشولهکێ باشدا بمهزێخیت ، ئینا بریار دا
پرهکێ لسهر ڤی رویباری چێکهت ، سپێدێ
گوته عێلێ خو ههر چیێ بڤێت بلا دگهل من
بمینیت و ههر چیێ دڤێت ژی بلا بچیت ئهز
دێ ئهڤ ساله لڤێرێ بم ، عێلێ وی هندهک
چوون و هندهک مانه دگهل وی ، محهمهد
بهگی جابا هوستایهکێ لێزان و دهستههل
فرێکر دا بهێت پرێ ئاڤا کهت ، پتریا هزرا
ژی دگهل هندێ نه کو هوستا ههر ئهو بو
یێ پرا ( دهلال ) ل زاخو ئاڤاکری ، هوستا
هات و پرا کهلیا گهلهک ب شههرهزایی
لسهر (5) پێنج کوچا ئانکو دنگا ئاڤاکر و
ههتا بهری دوو سهد سالا ژی یا ئاڤا بوو
، پشتی ئاڤێ خراب کری ژی خهلک ب دارێن
سپیندارێ کوچێن ههرفتی دبهستنه ڤه لێ
چیێ وهسا پێ نهدچوو جارهکا دی ئاڤێ
دبرن و ل نێزیکی پرێ کاڤلێن دوو ژورا
ههنه دبێژنێ ( برجکێ ) کو ژبهر دوم
درێژیا ئاڤاکرنا پرێ ئهو ههردوو ژور بو
رابوون و روینشتنا هوستا و بهر هوستا
هاتبونه ئاڤاکرن .
سهبارهت پرا بلبل ژی
بتنێ ئهس شیام ڤێ سترانێ بدهستێ خو بێخم
،
پرا بلبل بلنده
کوچا بلبل بلنده
واڤا مهزن یا
بلنده
عهسکهر هات ناڤ بالنده
جوابێ بدهن
عاشیرهتا
چهلیا گرتن گونده
* * *
پرا بلبل زراڤه
کوچا بلبل زراڤه
یا بلندا کهرهک
واڤه
عهسکهر هات ناڤ سهید داڤه
جوابێ بدهن
عاشیرهتا
چهلیا رهشه راڤه
* * *
پرا بلبل دهپینه
کوچا بلبل دهپینه
یا ب پهنجهر و
کولینه
سهر عهسکهر میر بادینه
جوابێ بدهن
عاشیرهتا
چهلیا کهرب و کینه
* * *
پرا بلبل ب
دهرابه
کوچا بلبل ب دهرابه
یا ب
پهنجهر و شهرابه
شهره ل مزگهفتا ب شاڤه
جوابێ بدهن
عاشیرهتا
چهلیا گرت و راڤه
ئهڤ سترانه هێشتا یا
درێژه بهلێ بتنێ دڤان بهندێن سهریدا
ناڤێ پرێ دئێته گوتن .
ههکهر مروڤ پسیارا
قوربانیێن ڤی رویباری بکهت کانێ چهند
کهس تێدا خهندقینه ..؟ ب رویبارهکێ بێ
مراد دهێته نیاسین و قوربانیێن وی دبێ
هژمارن و دکهڤناتیێ ژی دا ههفکهیفیا
ههبونا وی دکهن و ئهوا گهلهک بویه
جهێ موخابنیێ ژی کهسهک نکاریت
قوربانیێن دڤی رویباریدا خهندقین دیار
بکهت ، ژبهر زوری و کهڤناتیا وان و
ههر هندهک ژی ل جههکی تێدا خهندقینه
و من زور بزاڤ کر سهرژمێریهکێ بو
ئهوانێن لبیرا خهلکی بکهم لێ ئهز بخو
رازی نهبوم چ ناڤ و هژمارا بنڤیسم کو بو
من بخو جهێ گومانێ بن ، ئهڤه ژبلی
ئهوانێن مریا ناڤ و چێروکێن وان دگهل خو
بن ئاخ کرین ، قوربانی ژی ژ ههمی توخمێن
مروڤا نه ، ژن ، زهلام ، پیر ، جهحێل ،
زاروک ، رێڤینگ ، نهشارهزا ، بیک و زاڤا
، جوتیار ، پاله ، پێشمهرگه ، و ......
هتد ، سهدان چێروکێن دلتهزین و جهرگبر
میراتێن ڤی رویباری نه ، کورت و کرمانج
زێیێ مهزن ب درێژیا دیروکێ طهلها لبهر
پێت خهلکی بوویه و ئهگهر و چێروکێن
ههمی مروڤێن دڤێ ئاڤێ دا چویی ژی لسهر
سێ خالا رادوهستن کو ئهوژی ئهڤه نه :
-
1 - کهفتنا درویباری
دا ب بێ دهستی و نهچاری .
2 - بخورتی هاڤێتنا
درویباری دا ژلایێ مروڤاڤه .
3 - خو هاڤێتنا
درویباری دا بکهیفا نه .
سهبارهت خالا ئێکێ و
کهفتنا دئاڤێ دا ب بێ دهستی ئهو ژ
ههردوو رهنگێن دی پتر و خهمناک ترین
رویدانا ژ ڤی جوری ژی بن ئاڤ بوونا
گهلهکا (25) گهنجێن رێکانی بوون دهمێ
ل سالا 1998 ێ ل کومهلگهها سیریێ بو
ئینانا دارێت سوتنێ قهستا رهخێ دی یێ
ئاڤێ کری و گهلهکا وان بن ئاڤ بووی
دئهنجام دا (13) گهنجا کو پتریا وان کچ
بوون گیانێ خو ژدهست دا و ههر (13) ژی
یێن سێ چوار مالهکا بوون و ههر وهکی
مه گوتی بسهدان مروڤێن لاو و چاک و زانا
و سهرگێرێن مالا و ئێکانه تێدا
چوینه ئهڤهژی سترانهکه کو دایکا
جهگهر سوتیا ئێک ژوان ب کورێ خویێ
ئێکانه یێ ئاڤێ بری گوتیه .
وهزێ لزێوه شکانێ
بێم ولا یاب دار گهزه
بهلێ ئاڤا مهزن
دهێت ولا بلهز و بهزه
بهلێ مهحمیدێ من
یێ دایێ ئاڤێ برو دایکا رهبهن ئێخسیر
ئهزه
بهلێ داو داوو
مهحمیدی و داوو شینا پێنج کورو دوانزده
پسماما ولا تو لێ
ماوو
* * *
وهزێ ل زێوه
شکانێ بێم ولا لبن کهڤری
ئاڤا مهزن تێت ولا
لبن عهوری
بهلێ جهوابهکا
بو من هاتی مهحمیدێ من یێ دایێ ولا ئاڤێ
بری
بهلێ داو داوو لا
مهحمیدی و داوو شینا پێنج کورو دوانزده
پسماما لا تو لێ
ماوو
* * *
وهزێ لزێوه شکانێ
بێم ولا یاب زر گویزه
بهلێ ئاڤا مهزن
دهێت ولا خیزه خیزه
بهیانا ڤێ سبێ
جهوابهکا بو من هاتی مهحمیدێ دایێ ئاڤێ
بری
لبهر دلێ من
گهلهکێ عهزیزه
بهلێ داو داو
مهحمیدێ و داوو شینا پێنج کورو دوانزده
پسماما ولا تو لێ
ماوو
* * *
وهزێ لزێوه شکانێ
بێم ولا ب دار هناره
ئاڤا مهزن دئێت
ولا ولا چهند هاره
بهلێ بهیانا ڤێ
سپێدێ جهوابهکا بو من هاتی مهحمیدێ من
یێ دایێ
ئاڤێ بر و لا
لمه نیهاره
ئهمان داوو داوو
لا مهحمیدو داوو
بهلێ شینا پێنج
کور و دوانزده پسماما ولا تولێ ماوو
* * *
بورێ بهرپانی یێ ب
خروکه
ئاڤا مهزن دئێت و
یاب گهزهکه
بهلێ جهوابهکا
بو من هاتی مهحمیدێ دایێ ئاڤێ برو
دایکا رهبهن یاب
طالع و بێ فهلهکه
ههژی گوتنێ یه کو من
ئهڤ سترانه ژ زار دهڤێ ههردوو
سترانبێژان محسن کورکویی و زههرا
سهئدولا بهرچی وهرگرتیه و بهلێ کهس
ژوان خو ب سهر بهحسێ بنیات و دیروکا ڤێ
سهرهاتیێ ڤه بهرنهدا و گوت : مه ئهڤ
پهیڤه ژ سترانبێژێن دهڤهرا نهێلی
گرتینه .
و لدور میناکیێن خالا
دویێ و ب خورتی هاڤێتنا درویباری دا
بههرا پترا جارا ئهڤه ژئهنجامێ ناکوکی
و نهحهزیێن خێلهکی و سیاسی رویدایه و
ههکو ئێکی ئێک هاڤێتبا درویباری ژی دا
لبهراهیێ گران دکر ئهڤجا ئان دا بهرا
کهته لبهر جلکێن ویدا ئانژی هندهکا
ژکهڤندا باگوردان پێڤه گرێددان ژنوی
هاڤێتنهت د ئاڤێدا داکو مابانه دبن ئاڤێ
ڤه و گومان لسهر خهندقینا وان نهمابا
وهکی وێ گوتنا دبێژن بابو فلان کهس ئان
فلان تشت وهکی لبهرێ لبنێ گهرێ چوو
نههاته ڤه .
و سهبارهت خالا سیێ
گهلهک جارا خهلکی بدلێ خو ژئهنجامێ
ئێشهکا دهرونی یان کاریگهریهکێ لسهر
دهرونێ وی ، وی بخوه خو هاڤێتیه
دڤی رویباری دا و خو خهندقاندیه .
ههر چاوان بیت ئهو
مروڤێ دزێی دا دخهندقین ههکهر
دهملدهست تهرمێن وان نه هاتنه دیتن و
دهرئێخستن بارا پتر ژوان ڤهدمینن و هزرا
پتریا خهلکی ئهوه کو دێ چل روژا مینن و
پاشی دێ لگهرا هردانهی کو دکهڤیته
دهڤهرا بارزان هێنه دیتن .
خهلکێ ههردوو گوندێن
(شینێ ) و ( بازێ ) کو دنێزیکی وێ گهرێ
نه وانژی پشتهڤانیا خودانێن ڤێ هزرێ کر
و گهلهک سهرهاتی ژی لدور ڤێ چهندێ
ڤهگیران و گورێن هندهک ژوان کهسێن پشتی
چل روژا لڤێ گهرێ ئینایه دهر و ژبهر
ههر ئهگهرهکا بیت لوێرێ ڤهشارتین
نیشا من دان .
دڤێت نههێته ژبیر
کرن ئهوژی هزرا دینێ پیروزێ ئیسلامێ یه
بو وی کهسی دئاڤێ دا دخهندقیت ،
ههروهکی مهلا ئهحمهد حهسهن زێوکی
پێشنڤێژ و گوتار بێژێ مزگهفتا
کومهلگهها سیریێ سهر لێڤا هوردوو
رویبارێن زێی و رووشین دبێژیت : بهری
ههر تشتهکێ دڤێت ئهم بزانین و مه
باوهری پێ ههبیت کو ئهڤه قهدهره و
یا نڤیسیه و خهندقینا دئاڤێ داژی وهکی
مهکرهمهکێ یه وهکی دیاریهکێ یه
خودێ ب دلوڤانیا خو پێشکێشی هندهک
عهبدێن خو دکهت چونکی پێغهمبهرێ مه (
محمد س.خ ) دبێژیت شههیدێن ئومهتا
من حهفتن و ئێک ژوان حهفت توخمێن
شههیدا ئهون یێن دئاڤێ دا دخهندقن ،
ئانکو ئهو مروڤێ دئاڤێ دا دخهندقیت خودێ
فهزلێ شههیدا ددهتێ .
ئێک ژوان چێروکێن کو
ههتا نوکه لدهڤهرا ئامێدیێ دناڤ بههی
و رویدانێن خهمناک و دیوانان بو ههدارا
دلان وهک گروڤێ راستیا قهدهرێ دئێته
ڤهگێران و بگره بویه پشکهک ژفلوکلورێ
دهڤهرێ ژی ، چیروکا وی مروڤی یه ئهوێ
ل گولا گهڤهرێ کهفتی یه دئاڤێ دا و
پاشی لبن گهلیێ کهلیا ئینایه دهرێ و
لوێرێ بهرهک بسهرێ وی کهفتی و مری ،
ههرچهنده ئهڤ چێروکه دهربرینێ
ژباوهریا مروڤێ کورد ب قهدهرێ و
ئهجهلی دکهت بهلێ چێروکهکا رهنگ
ئهفسانهیه و پتر ژی بهرهف ئهفسانێ
دچیت ، بهلێ پتریا خهلکی ناڤ سالڤه
چویی دهڤهرا نهێلی ڤێ سهرهاتیێ لسهر
زاری مهلا مستهفایێ رهشاڤهیی ڤهدگێرن
و دبێژن مهلا مستهفای دگوت :- ئهس بخو
دگهل ڤێ سهرهاتیێ بووم ئانکو من بچاڤێن
خو دیت ، ل ڤێرێ فهره بێژین مهله
مستهفا ژ بنهمالا مهلایێن رهشاڤهیا
یه و ل چهرخێ (18) ز ژیایه .
مهلا مستهفای دگوت
:- دونیا بوهار بوو ، ئهز و چهند
ههڤالهکێن دی بو ههلقاندنا شێڤا
چوبوینه لبن گهلیێ کهلیا ، ئێڤاریهکێ
بو ئاڤدانا حهیوانێن خو و شوشتنا دهست و
چاڤێن خو ئهم چوینه سهر رهخێ رویبارێ
زێی ژلایێ روژ ئاڤایێ ڤه ، دهمێ ئهم
چووین مه جهنازهک لبهر رهخێ ئاڤێ دیت
ئهم چوین مه راکر چ نیشانێن ساخیێ ژێ
ددیار نهبوون ، بهلێ ئهم بگومان بووین
ل مرنا وی و ب هیڤی بووین خودانهک لێ
دیار بیت ژورداتر ژ جهێ مه هندهک بهر
رهڤهزێن نهان ههنه دبێژنێ شکهفتا
گارانێ ئهو جهێ مه یێ شهڤێ بوو ، مه
جهنازه بره وێرێ و مه ئاگرهک ههلکر
و جهنازه دهڤ و دهڤ لبهرا درێشکر و
دگهل هندێ مه کارێ شیڤێ کر کو وێ شهڤێ
شیڤا مه ئیپراخ بوون ؟ ههتا مه نڤێژ
کرین و خوارنا خو گهرم کری مه دیت میێن
لهشێ وی جهنازهی بلند بون پاشی لهشێ
وی رهجفی و هێدی هێدی نیشانێن ساخیێ ژێ
خوویا بون ، مهژی ههر ئاگر خوشکر و
لدویماهیێ کابرا هاته ئاخفتنێ و
سهرهاتیا خوژی بومه ڤهگێرا و گوت :-
ئهز بخو هاتبومه هندهک شفکێن بیکا ئهز
لسهر بیکهکێ بووم لبن گولا گهڤهرێ
لبهر رهخێ ئاڤێ یا ئهز دزانم ئاڤ بوش
بوو ، ئهز بناڤ ئاڤێ کهفتم و ئێدی من
هایش خو نهما . ههتا کابرای سهرهاتیا
خو گوتی بو سهرێ خهوێ ، مه جارهکا دی
جهێ وی لبهر ئاگری را درێژکر و ههر ئێک
ژمه چو لسهر جهێ خو ئهوبو دگهل وان
خهبهرا هنداڤ سهرێ وی بهرهک کو ژ
دهستبهرکهکی مهستر بوو ، ڤهرهسیا و
ب ئهنیا وی کهفت ههتا ئهم لههوارێ
رابوین مه گوتێ ئهو چ بوو روح ب سهردا
چوو ، مه ههلاند و دانا نهخێر لهشێ وی
سار بوو ئینا مه ب مساسکێن جوتی سهربانێ
شهکهفتێ عهردهک ڤهکولا و مه کابرا
تهسلیمی ئاخێ کر کو ههتا بهری چهند
سالا ژی قهبرێ وی یێ دیار بوو ههروهکی
دوێنهی دا جهێ وی بهری دیار دبیت یێ ب
وی مروڤی گهفتی .
ئاخفتنا خهلکێ گوندێ
( رهشاڤه ) کو بانێ وێ شکهفتی نێزیکی
(3) سێ مهترا یێ بلنده و گله خیزه
ههروهکی دوێنهی دا دیار .
ههر سهبارهت هزر و
بیرێت خهلکێ دهڤهرێ لدور ڤی رویباری
دکهڤندا هزرهک یا بهلاڤبوو خهلکی دگوت
ئهڤ ئاڤه یا هاره و ههر خوین دڤێتن و
ئهڤ هزره ژی دکهڤندا لگهلهک وهلاتێن
جیهانێ یا بهلاڤ بوو ، ئهڤجا ههر سال
بوهارێ گوندهکی ژ گوندێن نێزیکی رویباری
پهزهک ڤهدکوشت و دئاڤێ دا بهرددا ، ب
هزرا وان ب ڤێ کریارێ وان کودا خویا سالێ
ژخوینێ د دا رویباری و وێ سالێ ههمیێ دێ
ژلایێ رویباری ڤه خهلکێ وان یێ ب
سلامهت بیت ، و ل هندهک جهان رویبار
بێدهنگ دهرباز دبیت ئێک ژوان جهان ژی
راستا چهپێن سهڤره یه ل سهر رێکا
بالندا - بارزان بهری بگههیته گهرا
هردانهی خهلکێ گوندێ شنیێ کو نێزیکترین
گوندێ وی جهی یه ، چێروکهکا رهنگ
ئهفسانه ڤهدگێرن و دبێژن :- دکهڤندا
مروڤێن چاک و ژخودێ ترس ههبوون خودێ ب
دلوڤانیا خو داخوازێن وان بجێ دئینان ،
دوو کهس ژوان چاکا ئێک لایێ نزاری بووو
ئێک لایێ بهروژی بوو ، ددهمێن پێتڤی دا
ههر ئێک ژوان بو لایێ خوڤه دچوو سهر
رهخێ ئاڤێ و دگهل ئێک دئاخفتن بهلێ
ژبهر هره هرا رویباری بساناهی دئاخفتنا
ئێکو دوو نهدگههشتن ژبهر هندێ جارهکێ
ئێک ژوان چاکا گوته رویباری بێ دهنگ
ببه و وژێ روژێ وهره ههتا ئهڤرو ژی
رویبار لوێ راستێ یێ بێ دهنگه ئهڤه
هزرا گهلهک خهلکێ دهڤهرێ یه
لدور بێدهنگیا هندهک جهێن رویباری .
یا لدویماهیێ من دڤێت
بێژم ژمێژه وهره ئاخفتن دهربارهی
پروژێ دروستکرنا بهنداڤهکا مهزن
(سکرهکی) لبن گهلیێ کهلیا ( رهشاڤه )
دئێته کرن کو چهندین جارا تیمێن
ئهندازیاری ژی سهرا ڤی جهی کرینه .
ل پاییزا سالا 2000 ێ
ژ ئهنجامێن ئێک ژوان ڤهکولینا ل گوڤارا
سهنتهرێ برایهتی یا هژماره( (17 دا
هاتینه بهلاڤ کرن و تێدا ڤهکولهران
گوتیه ههکه کوژمێ پارێ پێتڤی بو بهێته
مهزاختن دێ دههر دوو بوارێن بهرههم
ئینانا کارهبێ و ئاڤێ دا ئهڤ بهندا ڤه
پروژهکی زورێ سهرکهفتی بیت و ئهردێ
چاندنێ یێ دهڤهرێ ژی دێ لبهر ئێته شین
کرن .
ئهڤجا ههکه
ههتا نوکه پاره و بریار ددهستێ
دکتاتوریهتێ دابن ، خوزی ژ نوکه وێڤه
حکومهتا ههرێمێ
خهلکێ شورهشگێر و زهحمهت دیتی یێ ڤێ
دهڤهرێ ب دروست کرنا ڤی پروژهی خهلات بکهن
و زێیێ قهدهرا ببا ئێک ژ سهرچاڤکێن
ژیارا وهلاتێ مه .
|
