سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

  کومه‌لگه‌ها قه‌دش

 

 

 

                                                                              به‌رهه‌ڤکرن : علی رێکانی

ب سروشتێ خویێ بالکێش و ره‌نگا وره‌نگ د هه‌ر جوار وه‌رزان دا ب ره‌نگێ سپی یێ به‌فرێ ل زفستانێ و که‌سکێ ڤه‌بوی کولیلك و گولێن هه‌مه‌ ره‌نگ یێ داروبارو گیای ل بهارێ و که‌سکێ تێکه‌ل دگه‌ل زه‌راتیا به‌هینا گیایێ ل  دێمی ل هاڤینێ و به‌لگێن زه‌ر یێت داروباری و بایێ پایزێ کومه‌لگه‌ها قه‌دش وه‌ك باژێرکه‌کێ ره‌نکا و ره‌نگ و زور جوان دیار دکه‌ته‌ ڤه‌ ل به‌روژێ چیایێ مه‌تینی به‌رامبه‌ر چیایێ گاره‌ی ، دناڤبه‌را هه‌ردوو هاڤینگه‌هێن ب ناف و ده‌نگ ل ده‌ڤه‌را به‌هدینان سیلاڤ وا ئینشکێ دا ، کومه‌لگه‌ها قه‌دش ئێکه‌ ژ کومه‌لگه‌هێن سه‌ر ب قه‌زا ئامێدیێ    ڤه‌ د که‌فیته‌ باکورێ روژئاڤا سه‌نته‌رێ قه‌زایێ ( باژێرێ ئامێدیێ ) و ب دویراتیا (10) کم و ل باکورێ ناحیا سه‌رسنکێ ب دویراتیا (6) کم ل ژێریا کومه‌لگه‌هێ ئاقاره‌کێ  به‌رفره و پری هه‌می جورێن داروباری و ب تایبه‌ت سێڤ هه‌یه‌ و به‌رسینگێ گوندێ یێ به‌ردایه‌ و دیمه‌نه‌کێ دلڤه‌که‌ره‌ ، کومه‌لگه‌ها قه‌دش وه‌ك چه‌ندین کومه‌لگه‌هێن دی ژبو مه‌ره‌مێن سیاسی ژلایێ رژێما به‌عس ڤه‌ ل سالا 1977 هاتیه‌ دروست کرن پشتی ده‌سپێکرنا کاڤله‌کرنا گوندێن سنوری یێن ده‌ڤه‌رێ و ب دویراتیا پتر ژ ( 20) کم ژ سنورا ، ل به‌رێ دناڤبه‌را (40-50 ) خانیان ل گوندێ قه‌دش هه‌بون به‌لێ پشتی ئاڤاکرنا کومه‌لگه‌هێ ب ته‌نشتا گوندی ڤه‌ و ل لایێ روژهه‌لاتێ و ب تایبه‌ت پشتی سه‌رهه‌لدانا پیروز و به‌ر قه‌رار بونا ئاشتیێ و باوه‌ری و به‌رفره‌هیێ و باش بونا بوارێ ئابوری یێ خه‌لکێ و ڤه‌گه‌ریانا خه‌لکێ ده‌ربه‌ده‌ر بویه‌ ئیران و تورکیا ژبه‌ر زورداریا رژێما گور بگور ، ئه‌ڤرو قه‌دش گه‌له‌ك مه‌زن بویه‌ ل لایێ باکوری گه‌هشتیه‌ گوندێ ئیسفکا و نوکه‌ به‌ره‌ف بن چیایێ مه‌تینی دچیت و ژلایێ روژهه‌لاتێ ڤه‌ نێزیکێ گوندێ دێرینته‌ بویه‌ و دیسان ژ هه‌ردوو لایێن باشور و روژئاڤا ژی ڤه‌ به‌رفره‌هی دبیت ، و ئه‌فرو ژ چه‌ندین تاخا پێك دهێت وه‌ك           شه‌هیدان ، گوند ، ئیسفکا ، کومه‌لگه‌ ، رێکانی ، بنی گوندی ..... و خه‌لکه‌ك ژ ده‌ڤه‌رو هوزو گوندێن جودا جودا   لێ ئاکنجی بوینه‌ وه‌ك ( به‌رواری ، نێروه‌ی ، رێکانی ، به‌رگاره‌یی ، صبنه‌ ، ئه‌ره‌دنی ، ........) و وه‌كی یا دیار ده‌مێ جهه‌ك بوش دبیت جور و ژێده‌رێن ژیانێ ژی زور دبن له‌وما دێ بینین ژیارا خه‌لکێ کومه‌لگه‌ها قه‌دش ل سه‌ر چه‌ندین ژێده‌رایه‌  وه‌ك موچه‌ ( فه‌رمانبه‌ر و پێشمه‌رگه‌ ) به‌رهه‌مێن چاندنێ و گیانداران ( جوتیار ) ، که‌رتێ تایبه‌ت  ( دکاندار ، پاله‌ ، شوفێر ، .....) و هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤرو بوارێ ئابوری یێ خه‌لکێ کومه‌لگه‌هێ بگشتی یێ باشه‌ ، به‌لێ ل ده‌مێ دوور پێچا ئابوری ل سه‌ر عیراقێ ژیار گه‌له‌ك ب زه‌حمه‌ت که‌فت بو و دبیت ژ گه‌له‌ك جهێن دی خرابتر بو ژ به‌رکو قه‌دش جهه‌کێ سنوری نه‌بو ژبو بازرکانی و قاچاغیێ و پروژێن مه‌زن لێ نه‌بون بو کاری وه‌ك باژێرا ، و جهێن به‌رفره‌ بو چاندنێ نه‌بون وه‌ك ده‌شتێ و زێده‌باری کێماسیێ ئاڤا چاندنێ ، ل دویف ئامارا ( 2006 ) ێ هژمارا ئاکنجیێن کومه‌لگه‌ها قه‌دش (5160 ) که‌سن ل سه‌ر ( 1032 ) خێزانان دابه‌ش دبن و (1007 ) خانی لێ هه‌نه‌ ، و ئاریشا ئاکنجیبونێ وه‌ك هه‌می پارچێن دی یێن کوردستانێ و عیراقێ یا لێ هه‌ی ، ژ ئه‌گه‌رێ هاریکاری و پیته‌دانا حکومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ ب سه‌روکاتیا به‌رێز ( نێجیرفان بارزانی ) چه‌ندین پروژێن خزمه‌تگوزاری هاتینه‌     جێ به‌جێ کرن وه‌ک  ئاڤاکرنا قوتابخانا و کولانا بیرێن ئیرتیوازی...و دیسان چه‌ندین دی د قوناغێن ب چهئینانێ دانه‌ وه‌ك نه‌خوشخانێ و پروژێ ئاڤا ڤه‌خوارنێ و نوکه‌ ل قه‌دش سێ قوتابخانێن سه‌ره‌تایێ هه‌نه‌ و ئێکا دواناوه‌دیا و ئێکا نافنجی ، و بنگه‌هه‌کێ ساخله‌میێ ، شیره‌تکاریا چاندنێ ، بنگه‌هێ پولیسان ، به‌یته‌ره‌ ، باژێرڤانیا کو هه‌می ژلایێ حکومه‌تێ ڤه‌ دهێنه‌ ب رێڤه‌برن ، ل به‌رێ دا ژێده‌رێ ئاڤا ڤه‌خوارنێ کانیا گوندی بو به‌لێ پشتی پشکنین و تاقیکرن ل سه‌ر ئاڤا وی هاتینه‌ کرن دیار بو کو ئه‌وه‌ ئه‌گه‌رێ وان ئێشێن به‌لاف بو ل قه‌دش وه‌ك ( زه‌رک ، ثیفوئید ، زك چون....) له‌وما حکومه‌تا هه‌رێمێ چه‌ندین بیر کولان و ئاڤا کانیێ بو چاندنێ هێلا و ئه‌و ئێشا گه‌له‌ك کێم بون و  هنده‌ك نه‌مان ، هه‌ژی گوتنێ یه‌ کو قه‌دش وه‌ك هه‌ر پارچه‌کا دی یا کوردستانێ ژ بشکداریکرنێ دبزافا رزگاری خوازا گه‌لێ مه‌دا یابێ بار نه‌بو و ب هه‌می شێوا ب گه‌نجان وه‌ك پێشمه‌رگه‌ و ب خوینا ده‌هان که‌سان و ب پشته‌ڤانیا شوره‌شا ب ئاهێن خوارنێ ، پێزانین ، پاره‌ ، چه‌کی کریه‌ ، و گه‌له‌ك نه‌خوشی ب سه‌ری هاتینه‌ وه‌ک خانی سوتن و تالان کرن و ده‌ربه‌ده‌ری شکه‌فتا بوینه‌ هه‌ستێ کوردایه‌تی گه‌له‌ك یێ لێ به‌لاڤ و موکومه‌ له‌وما ل سالێن ( هه‌شتیان دا ) گه‌نچێن قه‌دش خوپێشاندانه‌ك دژی رژێما به‌عس کرو هێزێن له‌شکه‌رێ به‌عسیا و ده‌زگه‌هێن پولیس و ئاسایش  ( امن ) ب گوله‌بارانکرن و قوتانێ ژێك جودا کرن

 

 

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com