|
شاعرێ بناڤ و دهنك (ئهحمهد موخلسێ
نالبهند ) کی یه ؟ ...
سهیدایێ نالبهند
بخو و خهتێ دهستێ خو ژینا خوه بو مه بڤی رهنگی
دیار دکهت و دنڤێسیت و دبێژیت :- ئهز ئهحمهدم
موخلسم
کورێ ئهمینێ نالبهند بابێ من خهلکێ
باژێرێ ئامێدیێ بو میرگهها پاشایێت میر سێڤدینا ل جهێ
بههدینان . من مامهك ههبو ناڤێ وی ( عبدالرحمن ) بۆ ،
بابێ من ژ باژێرێ ئامێدیێ چو گوندێ ( بامهڕنێ ) ل سالا (
1281 ) کوچی نك شێخ ( محمد ) ێ شێخ طاهرێ ئامێدی و ل وێرێ
ئاکنجی بو و نالبهندی دکر بو ژیارا عهیالێ خوه
، بابێ من پێنچ کوڕ ههبوون و دوو کچ ئێك ژوان کوڕا ئهز
بوم کو ل سالا ( 1308 ) مشهختی بهرامبهری ( 1891- 1892 ) زایینی ئهز
هاتمه دنیایێ . دهمێ ژییێ من بوویه پێنچ سال من دهست
ب خاندنا قورئانا پیرۆز کر لنك دایکا خوه فاتمایێ ههتا
من بدوماهی ئینای ، من دهست بخاندنا کتێبێت شریعهتێ کر ،
دوو سالا ل بامهڕنێ خاند پاش ئهز چومه ئامێدیێ بهر
خاندنێ ئو ل خاندنگهها قوبههان سالهکێ من خاند و ئهز
ڤهگهریامه مال ، پشتی ههیامهکێ من خوه بسهروبهر
کر و ئهز
چومه باژێرێ ( زاخو ) ل وێرێ ژی سالهکێ من خاند ئهز
زڤریمه ڤه مال پاش دهمهکێ من خوه پێك ئینای ئهز چومه
باژێرێ ( دهوکێ ) من سێ سالا ل وێرێ خاندن کر و ئهز هاتمه
ڤه مال پشتی دهمهکێ من خوه سهر راست
کر و ل سالا ( 1323 ) مشهختی ئهز چومه گوندێ ( بێدوهێ ) ل ناڤ جهێ بهرواری
ژووریا ل سهر توخیبێ ههکاری و بههد ینان داکو خواندنا
خو بدوماهی بینم لنك ( شێخ محمد پارسای) کوڕێ شێخ
(طه ) یێ ( مائی) من دوو سالا خاند و سهیدایێ من ( شێخ
محمد پارسا ) وهفات بو چو بهر رهحما خودێ ل سالا ( 1335
) مشهختی پشتی مرنا سهیدایێ خوه ئهز بوومه مهلایێ گوندێ
بێدوهێ ل شوینا سهیدایێ خوه داکو دهرسێت فهقیێت وی
بێژمێ و خلمهتا مالا سهیدایێ خوه بکهم ، ههتا
سالا ( 1342 )مشهختی بهرامبهری ( 1924 - 1925 ) زایینی ئهو
سالا ئێنگلیز و فهلێت تییارێ ( فهله رهشك) هێرش ئینایه سهر گوندێت مه ( مائێ ، بێدوهێ ،بناڤیێ ) ئهم
ژی مشهخت بوین چوینه ناف تورکا دهڤهرا ههکاریا
و ل
قهزا ( چهلێ ) ئهم فهحهوهاین و ل گوندێت وێ
بهڵاڤ بوین ، بهلێ ل ڤێ مشهختییێ ئهم گهلهك پهریشان و بێ
سهروبهر بوین بێ کاری و ئێش و نهساخی کهتن ناڤ مه و
گهلهك مروڤ ژمه مرن . ئهز پشتی سالهکێ ڤهگهرهامه
ڤه جهێ عیراقێ ئو لناف عهشیرهتا ( گولییا
) ل گوندێ رویسێ ئاکنجی بووم و بومه مهلایێ گوندی ، پاش ل وێرێ
من ژنکهك بۆخو خوازت ناڤێ وێ ( سهیدا فههیما ) بو
کچا
سهید ئوسمان خشخاشی ، ئهز بوومه خودان مال
و ژن خۆدێ پێنچ
بچویك دانه من ،
و نێزیكی ، ده ( 10 ) سالا ئهز مامه ل
وێرێ مهلایێ گوندی ، پاش ژنا من مر . من ژنهکا دی ژوی
گوندی بوخوه خوازت و مههر کر ناڤێ وێ ( سافیا ) بو پاش ههیامهکێ
ئهو ژی مر و چوویه بهر دلوڤانیا خودێ و کچهك لدویڤ خوه
هێلا . ئهز گهلهك شهپرزه بوم و مامه
گرفتار ب ڤان بچویکاڤه
و کهتن لهپێت من سێوی و بێ دایك ، ئهز
ژ وی گوندی ڤهگوهازتم
چومه گوندێ (
بێگوڤا ) ههر ل ناف گولییا ئهز
بومه مهلایێ گوندی دوو سالا من مهلاتی کر ل وێرێ کوڕێ
منێ مهزن محمد ل گهل خویشکا وی یا بسپور (گولبهار)
مرن ئو مانه ددهستێت مندا ، دوو کچێت بچویك ( ئهسما ،
ئاسیا ) ئهز گهلهك پێڤه پهر گنده و ئالوز بووم من چ
رێك نهمان ژبلی برنا وان بونک باپیرێ وان سهید ئوسمانێ ل
گوندێ خشخاشا داکو بخودان ببن و سهخبێرا وان بهێت کرن و
چاڤێ خوه بدهن وان و من برن و ئهز چوومه وێرێ . ئهز
بوم مهلا ل گوندی ، من پێنج شهش سالا مهلاتییا وان کر
و کچێت خوه ل وێرێ دانه شوی و مهلاتی هێلا و ئهز
تهنگهزار بووم ودهر بدهر ب دنیا کهتم . بومه گهریده
ژڤێ گوندی بو گوندێ هه ژڤی
جهی بو جهێ هه دا وهکو شعرێت
خوه لێك دهم وڤێک بێخم بهلکی چاپ کهم ..
سهیدایێ نالبهند ههمی کێش و
سهنگێت شعرێ یێت گوتین . کورت و درێژو ناڤنجی و بابهتێن
وی تێدا گوتین ئهڤه نه :-
*گازنده و گله ( العتاب)
.
* ئهڤین
(الغزل - غرام)
.
* سالوخهت ( الوصف)
.
*سهرهاتن و
قهومین
(الحدث) .
*ناڤ دخوهدان ( المدح
) .
* شاهنازی (
الفخر) .
*نهکامی
(الذم أو الهجاء)
.
*کۆمهڵی
(الاجتماعی)
.
*وهڵاتینی
(الوطنی ) .
*دگهل خودێ ( المناجات
) .
*ئولی
(الدینی ) .
*سوڤیاتی
(التصوف) .
*سهرێلیكو
پێ گوتن الرثاء
* لاقدی و
تڕانه (الهزل)
.
*دگهل
شاعرا (المباراة)
.
*پێنچ تیری
(التخمیس) .
* بێ
پهردهیی
و بێ تورهیی ( الادب المکشوف )
.
ژێدهر / پهرتوکا
:- بهر پهرهکێ ڤهشارتی ژ ژینا نالبهندی ....ژ بهرههڤکرنا
( طهها مائی)
.
|
