|
عهلى شێخ غیاسهددین
بهنستانى
ئا: هێرش كهمال رِێكانى
نڤیسهر و رِهوشهنبیر و خهباتكهرێ نیشتیمان
پهروهر(عهلى)كورِێ ئیكانهیێ زانا و خهمخور ودلسۆز و هۆزانڤانێ بهركهفتى (شێخ
غیاسهددین نهقشهبهندى_ بهنستانى 1890_1944ز)یه,ل سالا(1924)ێ ل (بامهرنێ)
هاتیه سهردۆنیایێ, و ههر ل وێرێ خواندنا خۆ یا سهرهتایى ب دوماهى ئینایه, و
ناڤنجى و ئامادهیى ژى ل باژێرێ(مویسل), و ل سالا(1944)ێ ل شوینا بابێ وى كو ل ڤێ
سالێ چووبوو بهردلۆڤانیا خودێ, دهێته دهست نیشانكرن بۆ نوینهراتیا دهڤهرا
(ئامێدیێ)دجڤاتا نوینهرێن عیراقێ دا,ول سالا (1946)ێ ئهڤ نوینهراتى یه ب دوماهى
هاتیه, وههر دسالێن چلاندا چووبوو دناڤ كومهلا(هیوا)دا ل بامهرنێ , ول سالا
(1957)ێ پشكدارى دڤیستهڤالا قوتابى ولاوێن جیهانێ دا ل(موسكو_ روسیا)كربوو, و ل
وێرێ ههڤپهیڤین و دیدارهك دگهل خهباتكهر (ئهسعهد خۆشهڤى) وهۆزانڤانێ
ناڤدارێ كورد(قهدریجان)و(نورهددین زازا)ى وهندهكێن دیتر كربوو ئهوێن كو ل وێ
ڤیستهڤالێ ئامادهبووین,ودزڤرینا خۆ دا ژ ڤێ ڤیستهڤالێ ل ئاسایشا بهغدا دهێته
دهستهسهركرن, بهلێ مامێ وى(شێخ مهسعود نهقشهبهندى 1922_2005ز) بهرهڤانیێ
ژێ دكهتن و ئازاددكهتن ژئاسایشێ,ئهو ژى ب وى مهرجى كو دڤێتن ل بامهرنێ ل ژێر
زێرهڤانیا پولیسان دابیتن بۆ ماوێ سالهكێ, و ل سالا (1959ز)ێ دهێته نهفیكرن بۆ
باژێرێ (عممارة) ب فهرمانا حاكمێ عهسكهرى بۆ ماوێ دوو سالان, ول سالا(1963)ێ
دچیته دناڤ رێزێن پێشمهرگێن جانفیدادا وپشكدارى یێ دكهتن ب پێنڤیسێ خۆ یێ زێرین
بۆ ئێزگێ دهنگێ كوردستان, وپشتى هنگى دچیته دهڤهرا (بارزان)و تاكو سالا(1968)ێ
دمینته ل نك سهركردهیێ تێگوشهر(شێخ ئهحمهد بارزانى), و ل سالا(1970)ێ یێ
دزڤریته بهغدا ودبیته ئهندام د(كومهلا رِهوشهنبیرى یا كوردى)دا,ول سالا
(1972)یێ ئێكهم پهرتوك بناڤێ (چیرۆكێن كرمانجى) ل چاپخانا دهوكێ چاپ دكهتن
ودبیته ئهندام د(سهندیكا روژنامهڤانێن عیراقێ),وههروهسا وهك نڤیسهر ل
روژناما(هاوكارى)ژى ل بهغدا دهێته دامهزراندن, ودیسا نڤیسهرى بۆ(ئێزگێ
كوردى_بهغدا)كرى یه بۆ بهرنامێ(كهلهپورى مللى), و ناڤهاتى ژ گۆڤار و روژنامێن
كو بابهت تێدا بهلا ڤكرین ئهو ژى گۆڤارا (هیوا) و روژنامێن (روناهى) و (التقدم)
و (الاخبار),و ههژى یه بێژین كو ههر ژ بهرههمێن خامهیێ نڤیسهرێ دهستههل و
ژێهاتى(عهلى شێخ غیاسهددین نـهقشهبهندى _ بـهنستانى), ئهڤ پهرتـۆكێن
نـاڤـدارێن ل ژێرینه یێن كو ژ زمانێ عهرهبى وهرگێراینه ل سـهر زمـانێ شرینێ
كوردى
- كوخ العم توم: ژنڤیسینا رۆمان نڤیسا ناڤدارا ئهمریكى(هارییت
بیتشراستو) یه, ئهوا كو ل سالا (1852)ێ نڤیسى كو ل دۆر ئهگهرێ شهرێ
ناڤخۆیى(ئههلى) یێ ئهمریكى یه
- كلیله ود منه: كو ناڤدارترین پهرتۆكا فهیلهسوفێ هندى
(بیدبا)یه, كو (عهبدوللا كورِێ موقهففهعى723_759ز)ژ فارسى وهرگێرا بوو
عهرهبى.
- ملحمه جلجامش
- مقدمه إبن خلدون
و پشتى بزاڤ و خزمهتهكا پێش چاڤ و دیار پێشكێشى تۆرو
رهوشهنبیرى یا كوردى و خهباتا گهلێ خۆ یێ كورد كرى ل 2/8/2000 ێ ل پایتهختا
كوردستانێ(ههڤلێرێ)دچیته بهردلۆڤانیا خودێ و ههر ل وێرێ ژى دهێته ڤهشارتن,
و(كچهك و سێ كورِێن) نڤیسهرێن دهستههل وخهمخورێن چاند و تۆرو ئهدهبێ كوردى ل
دویڤ خۆ دهێلیتن ئهو ژى (عهبدولرهحمان , بلند, غیاسهددین, سهرفهراز)كو ناڤێن
دیارن درِهوشهنبیرى یا كوردى دا.
ژێدهر/
- پهرتوكا(ئهڤهیه بامهرنێ),
مستهفا نورى بامهرنى,2004دهۆك
- بنك المعلومات,عباس لمع , ج5
2001بیروت
- بنك المعلومات,ڕنگوان خلیل حمد,ج10
2002بیروت
- موسوعه المعلومات,إبراهیم مرزوق
2000 القاهره
|