|
ل وارگههێ
بههدینان ل ئامێدیێ جهێ خرڤهبوونا
زانا و دانا و نڤیسهڤان و هۆزانڤان و تۆرهڤانا ، و ل زانینگهه و قوتابخانه و
ڤێرگههێن وێ ، ههرههیامهکی ستێرا ناڤدارهکی لێ گهش بوویه و ناڤێ خو دگهل ناڤێن
ناڤدارا تومارکری یه . بهری چهند سالان سهیدایێ خهمخورێ کهلتورێ کوردی(عبدالرقیب
یوسف) کهشکولهکێ پر بها ب دهست کهفت ئهوژی هژمارهکا ناڤ و بهرههمێن هۆزانڤانا
ل زانینگه(قوپههان) ل ئامێدیێ و ل کوڤارا(رۆشهنبیری نوێ) ژماره(119) ئیلونا
سالا(1988) ێ بهڵاڤکرن . کو ئێک ژناڤا ئهوێن بهحسی وان کری، هۆزانڤان (دهردی) یه
، هوزانڤانهگێ نهنیاسی یه وکێم بهرههمه و ههمی ژیانا دهردی نههاتیه زانین وتا نوکه دتاریاتیێ دا مایه
!!! ناڤێ ڤی هوزانڤانی نههاتیه زانین وکوڕێ کێ یه
وکیژ بنهمالێ یه وکهنگی ژ دایک بوویه ول کیرێ وکیژ سالێ مریه و ل کیرێ،
وهسا دیاره
یان خهلکێ باژێرێ ئامێدیێ یه ، یان دهوروبهرا ، یا ئهم دزانین
ناسناڤێ وی( دهردی) یه ههروهکی دهۆزانێت وی دا هاتیه نڤیسین د بێژیت :- وهکی مهشهوری دڤی عهسری ب ئهخلاقێ جهمیل کهمترین مادحێ خو د (دهردی) ێ شهیدا تو
ب گێر ، ههروهسا ل دوماهیا هوزانهکا دی دا دبێژیت:- وهکی (دهردی ) دسوژت ناله
دکهت رۆژو وشهڤێ کافران کری یه وی تێت وفرهنگی دمهجهر ، تشتێ بو مه دیار و ئاشکهراکری کو ئهم بزانین ئهڤ هۆزانڤانه کهنگی ژیایه هوزانهکا وی یه
کو دڤێ هۆزانێدا پهسنا (مهدحێ) میرێ ئامێدیێ (میر عادل کوڕێ ئیسماعیل
پاشایێ ئێکێ
کوڕێ بههرام پاشایێ مهزن...) دکهت کو میر عادل برایێ مراد و میر محهمهد تهیار
پاشا(غهریبی) کو ئێك بوویه ژ هۆزانڤانێت مهزن یێن بههدینان ، میر عادل
پاشا کهسانهکێ
بناڤ و دهنگ بوو ، خودان زانین و تیگههشتی بوو و نهرم حهلیم بوو مللهتێ وی ههمیێ
حهز ژێ دکر گهلهك بهایێ خو ل میرگهها بههدینان ههبوو ، ل سالا(1219)
مشهختی
ههڤبهری سالا(1804)
زاینی بوویه میرێ بههدینان ل ئامێدیێ سهر دهمێ وی یێ پر بوویه ژ رویدان ونهخوشی و
شهڕ و شورێن ناڤخوی ل ناڤبهرا وی و برایێن وی و ل ناڤبهرا وی میرگههێن دی یێن کوردی . هۆزانڤان(دهردی)
بهحسێ زیرهکی و مێر خاسی و قارهمانیێن
وی دکهت و گهلهك پهسنێن جوان و دجهێ خودا بو میر عادل بهگێ دارشتی نه و
دهۆزانێ دا ڤان ناڤا بو
ڕێز دکهت (شێر ، روستهم ، بههرامێ زهمان ، حاکم ، سولتانێ قهدیر ، میر ، خودانکهرێ مهساکین و فهقیرا ، و ههرچوار تهرهفا خهلکهکێ
مهزن دهستێن خو بلند دکهن و دوعا بوو دکهن ، وهجهێ مونیر، ئهخلاقێ جهمیل ،
ههمی پهسنێن هۆزانڤان دهردی نه ژبوو میر عادلی . دیسان بهحسێ جهنگێن وی دکهت
و ههروهسا دیروك ژی بهحس دکهت و ب تایبهت (جهنگی بازێ و سراندری) دوو گوندێن
دهڤهرا بهرواری
باڵانه کو وی بخو پشکداری دجهنگی دا کریه ، لهوما ئهم دشیێن
بێژین هوزانڤان(دهردی) ههڤدهم و نیزیکێ میر عادل بوویه و ل
سهر دهمێ وی ژیایه
، ومیر عادل میر میرگهها بههدینان ل ئامێدیێ ل سالا(1222مشهختی ههڤبهری
سالا(1807 زایینی ب تاعونێ مری یه ، و ئهڤهژی هۆزانهکا هۆزانڤان(دهردی) کو ب میر عادل پاشایی گوتی و دبێژیت:-
کهس ب(زهرب؟) و ب(تهبهرزین)ێ نههێن شاه و
وهزیر
تێت کوکته خدمهتێ دهرگاهێ وهسولتان و ئهمیر
ئهسهدێ شێرێ نهسهب بیشهئی سهر حهد دهمهکان
گورگ و روباهی عهجهم لهو دگرن دیل و ئهسیر
روستهمی رۆژی وهغا لێ تووی بههرامی زهمان
تووی سهد موچه ژ قهیسهر تهستاندین ب شیر
حاکمێ عادلی ی جهوواز تووی نام و وهلی
والییێ مولکێ سولهیمانی تهکه سولتان قهدیر
جهنگی بازێ و سراندری عهجهب نینه ژ وه
هونهر و جورئهتهکه زێدهیه حهق داییه
میر
ماخودێ زێده بکهت مهرتهبهئی روژی ڤهروژ
کو ب لوتفا وهغهنی بوونه مهساکین و فهقیر
مهزههرێ لوتفا خودایی و تووی مهعدهنی جود
لهو دوعا گو دوهنه چوار تهرهف خهلقێ
کهسیر
دوژمنان سینه ب کهربێت و بهد ئهندیشی
مودام
سهرنگون بێت و زهلیل بێت وفهقیر بێت و حهقیر
خاترێ عاترێ حهزرهت ژ غوبارا ئهلهمان
یارهبی دور بکی کفش ببت شوبهی(نهدیر)
پهرتهوهی رۆژی سهعادهت(دحبێنه)؟ ب زوهور
ئهحسهن الله تبارك ته ژ وهجهێ دمنیر
وهکی مهشهوری دڤی عهسری ب ئهخلاقێ جهمیل
کمترین مادحێ خود(دهردی)ێ شهیدا تو ب گێر
ژێدهر:-
کوڤارا(رۆشنبیری نوێ) ژماره(119) - ئیلون -
سالا(1988)ێ - بهرپهرێن 80-81) .
- اماره بادینان 1842 - 1700 - ز - ناما
ماستهرێ یا کاوه فریق شاوهلی - چاپخانا خهبات دهوك - سالا(2000) .
-امارا بهدینان العباسیه - محفوظ
محمد عمر -
مطبعه الجمهوریه - الموصل - 1969م .
- الاکراد فی بهدینان - انور المایی -
الطبعه
الپانیه - 1999 - دهوك . |
