شێخ غیاث الدینێ نه‌قشه‌به‌ندی

غیاث الدینێ نه‌قشه‌به‌ندی  کوڕێ شێخ بهاء الدینی ، کوڕێ شێخ محمدی کوڕێ حاجی یێ ڕێکانی یه‌ ، ئه‌ڤ بنه‌ماله‌ ل ده‌ڤه‌را به‌هدینان ب بنه‌ماله‌کا ڕه‌وشه‌نبیر و ئولدار ژ خودێ ترس ناڤداره‌ . ئه‌ڤ بنه‌ماله‌ ژ ڕێکان یا یه‌ ل ناڤ ڕێکانی یا مشه‌ختبو یه‌ و ل ئامێدیێ پایته‌ختێ میرگه‌ها به‌هدینا جهوار بوویه‌ . ئه‌ڤ بایته‌ختێ میرگه‌هێ ئه‌گه‌ر چی ژ لایێ ده‌ستهاتن و راهاڤیژێ وه‌کی به‌رێ نه‌مابو وی ده‌می ، به‌لێ ژلایێ ره‌وشه‌نبیریێ هێژ پێشکه‌فتی مابو شه‌رگه‌ها زانا و ڕه‌وشه‌نبیرێت ب ناڤ و دهنگێت کورد بو ، ژبه‌ر کو هێژ خواندنگه‌هێت وێ ، وه‌کی خویندگه‌ها ( قوپا ) ، مه‌دره‌سا مرادخانی و مه‌دره‌‌سا مه‌لا یه‌حیایێ مزویری هێژ ب بزاڤ بوینه‌ ، شاگرد و سه‌یدا هه‌ر د هاتنێ ژبه‌ر کتێبخانێت ئاڤا و زانایێت ده‌ستهاتی یێت لێ . ئه‌ڤ بنه‌ماله‌ ل پایته‌ختێ میرسێڤدینا جهوار بوویه‌ ، پاش هه‌یامه‌کێ کورت سه‌رگێری یا ته‌کیا نه‌قشه‌به‌ندی ل ئامێدیێ دانایه‌ د ده‌ستی دا .ئه‌و ته‌کیا ل سه‌ر شویرها ئامێدیێ ل لایێ رۆژهه‌لاتێ ل هنداڤی ده‌شتیلوکێ . پاش چۆنه‌ به‌ر دلوڤانیا خودێ یا شێخ طاهری ، شێخ محمد کوڕێ وی ژ ئامێدێ چوویه‌ گوندێ بامه‌ڕنێ ل جهوار  بوویه‌ . پاش ته‌کیایه‌کا نه‌قشه‌به‌ندی ل وێرێ ب سه‌رێکڤه‌ ئینایه‌ .پاش شێخ محمدی شێخ باهدینێ کوڕێ وی بویه‌ شێخێ ته‌کیایێ کو بابێ شێخ غیاث الدینی یه‌ ، غیاث الدین یێ کو کوڕێ نه‌خری یێ شێخ باهدینی بوویه‌ نێزیکی سالا  1890  ێ ل بامه‌ڕنێ ژ دایك بوویه‌ . ناڤبری ل وێ مالا ژ خودێ ترسو ئولدار بویه‌ په‌روه‌رده‌ بوویه‌ .وه‌کی هه‌می کوڕێت بنه‌مالێت ئولدار ده‌ست ب خویندنا کتێبێت دینی ، ژ شریعه‌تی و فقهی ل نك زانایێت جهی وه‌کی مه‌لا نجم الدینی یێ کو به‌رنڤێژ امام  وسه‌یدایێ ته‌کیایێ ل بامه‌رنێ خویندی یه‌ ، پاش چوویه‌ ئامێدیێ خویندناما ، ( اجازا ) عالمیێ ژ ده‌ستێ محمد شکری مفتیێ ئامێدیێ وه‌رگرتی یه‌ ، ناڤبری مروڤه‌کێ تێگه‌هشتی و زانا بوویه‌ . ژ دویر بوینی یا خو ، پێشکه‌فتن و ڤه‌ژینا جهی و ملله‌تی ب به‌ڵاڤکرنا ڕه‌وشه‌نبیریێ و قرکرن و نه‌هێلانا نه‌زانینێ گرێدایه‌ ، هه‌ر ژبه‌ر هندێ ژی بزاڤا وی یا ژ که‌ل و ژ دل بو ڤه‌کرنا خویندگه‌هان ل ده‌ڤه‌را به‌هدینا نه‌مازه‌ ل گوندێ بامه‌رنێ و قه‌زا ئامێدیێ بوویه‌ . ل دوی گۆتن دراڤێ ده‌رسدارا ل خویندگه‌ها بامه‌رنێ ئانکو هه‌یڤانا وان سالا ژ رێڤه‌ وی دایه‌ کو سالا پاشتر میریێ ده‌رسدار بۆ خویندنگه‌هێ ته‌رخانکری نه‌ . ژبلی هندێ ژی باش چاڤێ خو دایه‌ شاگرد و ده‌رسدارا و تێکه‌لێ وان بوویه‌ . ناڤبری ل سالا ( 1930 ) ێ بۆ نینه‌رێ ( نائب )  قه‌زا ئامێدیێ و ل سالا ( 1935 ) ێ نینه‌ری یا وی بۆ هاته‌ ڤه‌ نویکرن . ناڤبری ژ زانا و تێگه‌هشتی و ڕه‌وشه‌نبیرێت قه‌زا ئامێدیێ بوویه‌‌ ، خوشمرۆڤ و ئاخڤتن خوش بالبه‌ر و جامێر ، ل سه‌ر خو نه‌مازه‌ دسالێت دوماهیێ یا ژینا  خو پاش کو دکه‌فتی بزاڤا وی ژی هه‌ر وه‌کی دیار د ده‌مێ پیریێ دا به‌رکێمی ڤه‌ نه‌بو یه‌ ژبه‌ر هندێ ژی دڤێ ژیێ هه‌نێ دا ده‌ست ب هۆزان ڤه‌هاندنێ کری یه‌ . هه‌ر ژبه‌ر هندێ ژی ره‌نگه‌ هۆزانێت وی یێت مایێ ل دوی هۆزانڤانێت دی‌ کێم بن هۆزانێت ناڤبری ڤه‌هاندین ئه‌گه‌ر چی کێمن به‌لێ هه‌می پر ڕامان و په‌ژنن و ب شه‌هره‌زایێ و پسپۆرانه‌ ، ڤه‌هاندینه‌ لێك ئیناینه‌ ، دارژتنه‌ و سه‌نگادینه ژبۆ ئاموژگاری ڕێ نیشاندان په‌سه‌ندکرنا ڕه‌وشه‌نبیری و چاره‌ سه‌رکرنا نه‌خۆشی یێت جڤاکی د ملله‌تێ کوردا ڤه‌هاندینه‌ .غیاث الدین ل سالا ( 1944 ) ێ ده‌مێ جه‌نگێ دووێ جهانێ دونیا روهن لێ تاری بوویه‌. ده‌ستویریا دوماهیێ خازتی یه‌ و چوویه‌ به‌ر دلوڤانیا خودێ . نالبه‌ندی دیروك ب مشه‌ختی ( 1363 ) ێ ده‌ست نیشان کری یه‌ .  ‌