(( جڤاتا که‌لێ یا خێرخوازی ل ئامێدیێ )) 

  ئامێدیێ باژێره‌كێ كه‌ڤنه‌ و ل سه‌ر كه‌لهه‌كا ئاسێ و جوان هاتیه‌ ئاڤا كرن ل قونتارا چیایێ مه‌تینا و به‌رامبه‌ر چیایێ گاره‌ی ڤی باژێرێ جوان دناڤبه‌را هه‌ردوو چیایێن ناڤبری دا و ل نیڤا سروشته‌كێ جوان و دلڤه‌كه‌ر سه‌رێ خۆ بلندكریه‌ گه‌له‌ك چیروكێن سه‌رفرازی ڤی وه‌لاتی بۆمه‌ د گه‌ل خۆ پاراستینه‌ ددیرووكێ دا . ئامێدیێ باژێره‌كێ گه‌له‌ك گرنگ بوویه‌ ژبه‌ر جهێ خۆیێ ستراتیژی و ئاسێ كو ب تنێ دوو ده‌رگره دچنێ . ئامێدیێ سه‌ر ب پارێزگه‌ها دهوكێ ڤه‌یه‌ و دكه‌ڤیته‌ باكوورێ وێ و هه‌ڤسنووره‌ د گه‌ل توركی . دیرووكا ئامێدیێ دزڤریته‌ ڤه‌ بو (823 - 810) سالا پ.ز كو دكه‌ڤالوكێ ئاشوری دا هاتیه‌ دیاركرن ئه‌وێ هاتیه‌ دیتن ل قه‌سرا "نمرود" نێزیكی باژێرێ مویسل و نوكه‌ هاتیه‌ پاراستن ل موزه‌خانا (لندن) ل بن ژمارا (110) .

  رووبه‌رێ ئامێدیێ (93) كم2 و ژمارا ئاكنجیا نێزیكی (6000) كه‌سانه‌ و بلندیا وێ ل سه‌ر ئاستێ ده‌ریایێ (1202)م ودكه‌ڤیته‌ سه‌ر :

هێلادرێژا (خط الطول) :13چركه‌ و29خوله‌ك و 43پله‌

هێلا پان (خط العرض) :22چركه‌ 0.5خوله‌ك و37پله‌

بو جارا ئێكێ ول سالا (1262) ئامێدیێ هه‌ر پایته‌ختێ ڤێ میرگه‌هێ بوویه‌ و دڤی ده‌می داكو (580) سالا حوكمرانی كریه‌ (37) میران میراتی لێ كریه‌ دووماهی میرێ ئامێدیێ "اسماعیل پاشا یێ دووێ" بوو كو بده‌ستێ ئوسمانیان هاتیه‌ ئێخستن و ب وی شێوه‌ی ژی دووماهی ب میرگه‌ها به‌هدینان هات . بو زانین ئامێدیێ كه‌ڤنترین قه‌زایه‌ ل عیراقێ و به‌رفره‌هترین جوگرافیا هه‌یه‌ كو ل سه‌ر ئاستێ عیراقێ یا دووێ یه‌ و ژبلی وێ چه‌ندێ كو ئامێدیێ وه‌ك جهه‌كێ گه‌شت و گوزاری ده‌ڤه‌را ئێكێ یه‌ بو چاندنا به‌روبومێن چاندنێ و فێقی و ب تایبه‌ت سێڤا و خوخا و جورێت دی وه‌ ژكه‌ڤندا كرمێ ئارمیشی ل رویبارێ ئامێدیێ ب خودان دكر و باشترین هنگڤین ل ئیرانێ و روسیا هنگڤینێ ئامێدیی بوو هه‌روه‌سا به‌رهه‌مه‌كێ باش یێ گویزا و هشكولكا و مازیا هه‌بوو و باشترین جورێ تیتنێ ل به‌رێ گارێ دهاته‌ چاندن و پتر ژ (300000) سه‌رێن په‌زی ل ده‌ڤه‌را ئامێدیێ هه‌بوون و ئامێدیێ ژێده‌ره‌كێ گرنگێ باژێرێت عیراقێ بو یێ دابین كرنا به‌روبومێت چاندنی و متای ب تایبه‌ت باژیرێ مویسل ، هه‌روه‌سا ئامێدیێ ده‌ڤه‌ره‌كا زه‌نگینه‌ ب كه‌له‌پور و كه‌لتورێ میللی و زانا و دانا و شاعیر و ئه‌ده‌ب و رۆشنبیر و هونه‌رمه‌ندێت ب ناڤ و ده‌نگ ژێ هه‌لكه‌فتینه‌ و ته‌كیه‌ و قوتابخانه‌ و زانینگه‌هـ دكه‌ڤن دا لێ هه‌بووینه‌ و پشتی عیراق بویه‌ ده‌وله‌ت رێژا بلند یا رێڤه‌به‌ر و كاربه‌ده‌ستێت میری ل سه‌ر ئاستێ ده‌ڤه‌را به‌هدینان ژ خه‌لكێ ئامێدیێ بوون و ئێكه‌مین قوتابخانه‌ ل سالا (1898) ز ل ئامێدیێ هاتیه‌ ڤه‌كرن و هه‌روه‌سا ئامێدیێ جهه‌كێ ب ناڤ و ده‌نگه‌ ب هه‌بوونا شینوارێت جوراوجور یێن به‌ری زاینی ژ وانا (میترایی و زه‌راده‌شتی) و هه‌روه‌سا یێن ئیسلامی و مه‌سیحی و جوهیا و ب درێژاهیا دیرووكا ئامێدیێ هه‌می ئول ب برایه‌تی پێكڤه‌ ژیاینه‌ .

ئامێدیێ ل سالا 1862ز بوویه‌ قه‌زا و ئێكه‌مین قائمقامێ ئامێدیێ "خه‌ندان ئاغا" بوو .

ئامێدیێ پایته‌ختێ گه‌شت و گوزاری یه‌ ل عیراقێ و ل ده‌مێ عیراق شاهستان سیلاڤ و سه‌رسنك جهێن ژێگرتی بوون كو شاهێ عیراقێ سه‌ره‌دانێت به‌رده‌وام بو دكرن و هاڤینێت خو لێ دبوراندن به‌لێ هه‌ر پشتی شوره‌شا ئه‌یلولا 1961 و تاكو نه‌مانا رژێما صدام حسێن وهه‌روه‌سا شه‌رێن pkk ل ده‌ڤه‌را ئامێدیێ هه‌می بووینه‌ ئه‌گه‌ر كو ئامێدیێ پاشڤه‌ بچیت و ب سه‌دان گوندێن قه‌زایێ هاتینه‌ وێران كرن كو بوویه‌ ئاگه‌رێ لاواز بوونا ئابووریا گشتی و ژێرخانا ئابووری هاتیه‌ تێكدان و باهرا پتر یا خه‌لكێ ئامێدیێ ژ به‌ر نه‌بوونا بێ رێیێ و نه‌بوونا ئاسایشا پێدڤی و نه‌بوونا كاری قه‌ستا ده‌رڤه‌ی ئامێدیێ كریه‌ و چ ل دهوك و هه‌ولێر و باژێرێن دی یێن كوردستانێ ئاكنجی بوینه‌ چ ل ئه‌وروپا و ئه‌مریكا و ئوسترالیا و ....هتد ئاكنجی بووینه‌ و هه‌روه‌سان ب درێژاهیا بزاڤا رزگاری خوازیا ملله‌تێ كوردستانێ خه‌لكێ ئامێدیێ شه‌هید و قوربانیێت زور داینه‌ و سه‌رێ خو بو دوژمنێت ملله‌تێ مه‌ نه‌چه‌ماندینه‌ دهه‌می شوره‌ش و سه‌رهلدانا دا پشكداری كریه‌ و قوربانی داینه‌ و سه‌نگا شوره‌شێ ژ سالا 1961 تا 1991 ل سه‌ر ده‌ڤه‌را ئامێدیێ بویه‌ .

نوكه‌ ئه‌م د قوناغه‌كا گرنگ دا د بوورین و ئه‌م ئاكنجیێن مایی ل سه‌ر به‌رێ ئامێدیێ گه‌هشتینه‌ وێ باوه‌ریێ كو گه‌له‌كا فه‌ر و پێدڤیه‌ ئه‌م كه‌سایه‌تیا خو یا دیروكی بزڤرینینه‌ ڤه‌ و ئه‌و هێز و شیانێت مه‌زن یێن د ناڤ خه‌لكێ ئامێدیێ دا هه‌ین پێكڤه‌ گرێ بده‌ینه‌ڤه‌ و ئێكگرتنه‌كا مكووم چێكه‌ین كو ببیته‌ جهێ شانازیێ بو مه‌ و بو هه‌می باژێرێت دی یێت كوردستانێ و بو ڤێ چه‌ندێ ئه‌ڤه‌ پتر ژ ساله‌كێ یه‌ مه‌ خه‌لكێ ئامێدیێ ئانكو ئاكنجیێن سه‌ر به‌رێ ئامێدیێ جڤاته‌ك پێك ئینایه‌ كو ل دویڤ سیسته‌مه‌كێ رێك و پێك و ده‌رس وه‌رگرتن ژ شاشیێن به‌ری نوكه‌ ب گه‌رمی كاردكه‌ین بو ڤێ مه‌ره‌مێ و هه‌روه‌كی دێ بو هه‌می خه‌لكێ ئامێدیێ ل جیهانێ دیاركه‌ین و ئه‌گه‌ر پشته‌ڤانی بو ڤێ جڤاتێ هه‌بیت دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ سه‌رفه‌رازیا مه‌ هه‌میا كو ب ڤی ره‌نگێ خوارێ بو هه‌وه‌ دیاركه‌ین .

....................................................................................................

جڤاتا كــه‌لــێ یاخێرخواز ل ئامێدیێ

1- ل سالا 2007 وه‌ك ده‌ستپێك هاتیه‌ دامه‌زراندن كو مه‌رجێ وێ ئه‌وه‌ هه‌ركه‌سه‌كێ ئاكنجیێ ئامێدیێ بیت مافێ هه‌ی ببیته‌ ئه‌ندام د وێ جڤاتێ دا و ئابونه‌ك (اشتراك) ه‌كا ره‌مزی بده‌ت و جڤاتا مه‌یا سه‌ربه‌خویه‌ و خێرخوازه‌ و بێ لایه‌نه‌ و بتنێ ئاكنجیێت سه‌نته‌رێ ئامێدیێ ب خوڤه‌ د گریت و كار یێ به‌رده‌وامه‌ بو ئێكگرتنا هه‌می ئامێدیێت ئاكنجی ل باژێرێت كوردستانێ و عیراقێ و ده‌رڤه‌ی عیراقێ .

2- ل (10) ی هه‌یڤا و ل (5) ی ئێڤاری كومبو‌نا ده‌سته‌كا ب رێڤه‌برنا نوكه‌ یا به‌روه‌خت تێته‌ كرن ل شاره‌وانیا ئامێدیێ ئان باره‌گایێ سه‌نته‌رێ ره‌وشه‌نبیری ل ئامێدیێ و ئه‌ڤ ژڤانه‌ یێ ئاشكرا و دیاره‌ و هه‌ركه‌سه‌كێ به‌شدار د جڤاتێ دا ماف هه‌یه‌ پشكداریێ د كومبینێ دا بكه‌ت و هه‌می بریار ب شێوازێ دیموكراتی و ب ده‌نگدان دهێنه‌ په‌سه‌ند كرن .

 3- دهه‌ر كومبینه‌كێ دا به‌حسێ لیستێن وه‌رگرتنا پاره‌ی ب درێژی دهێته‌ كرن كو ل هه‌ر فه‌رمانگه‌هه‌كا میری ئان هه‌ردام و ده‌زگه‌هه‌كا دی ل ئامێدیێ كه‌سه‌ك هاتیه‌ دانان ژبو وه‌رگرتنا پاره‌ی (اشتراكات شهریة) و چ ئه‌و مه‌بله‌غ 250 دینارێ عیراقی بیت ئان پتر و ل دیڤ شیانا و هه‌روه‌سا بو ئه‌و كه‌سێن فه‌رمانبه‌ر نه‌بن د دام و ده‌زگه‌هێن میری ئان ئاكنجیێت ده‌رڤه‌ی ئامێدیێ هاریكاریێت خو راسته‌وخو ب رێكا بازارێت "اكرم طوطێ" ئان ب رێكا ژمێریاریا شاره‌وانیا ئامێدیێ "نازدار محمد سلیم" پێشكێشی جڤاتێ دكه‌ن .

4- جهێ شانازیا مه‌ هه‌میانه‌ ئه‌ڤرۆ 13/8/2009 ب هاریكاریێن خه‌لكێ مه‌ ب مه‌بله‌غێت هزار دیناری و پێنج هزار دیناری ئه‌م شیاینه‌ كوژمێ (52085750) دینارا كومكه‌ین كو تا ئه‌ڤرو كوژمێ (15110000) دینار بو هاریكاریكرنا تازیێت ناف ئامێدیێ هاتینه‌ مه‌زاختن و نوكه‌ كوژمێ (36975750) دینار د بانكا ئامێدیێ دا وه‌ك (رصید) مایه‌ڤه‌ و به‌رده‌وام و ب هاریكاریێت مه‌ هه‌میا هه‌یڤ بو هه‌یڤ د زێده‌بونێ دایه‌ .

5- تاكو نوكه‌ باهرا پتر ئامێدیا چ هه‌ژار و چ زه‌نگین چ موسلمان و چ مه‌سیحی ناڤێ خو دلیستێن مه‌دا توماركریه‌ و باوه‌ریه‌كا مكووم ب ڤێ جڤاتێ ئینایه‌ و رێك و پێكی یا سیسته‌مێ مه‌ باوه‌ریه‌كا مكووم بو هه‌میا چێكریه‌ .

6- نوكه‌ لیژنه‌كا به‌روه‌خت سه‌رپه‌رشتیا كارێ جڤاتێ دكه‌ت و هه‌روه‌سا ژماره‌كا حسابی یا ل بانقا ئامێدیێ هاتیه‌ ڤه‌كرن كو ب لایێ كێم سێ هه‌ڤال ئیمزا دكه‌ن بو وه‌رگرتنا پاره‌ی ل سه‌رشیکا و ل دویڤ سیسته‌مه‌كێ رێك و پێك كو 100% شه‌فافیه‌ت تێدا یا ئاشكرایه‌ ژ به‌ركو بابه‌تێن پاره‌ی حه‌ساسیه‌ته‌كا مه‌زن تێدا هه‌یه‌ و هه‌روه‌سا سجلێت ناڤا كو تایبه‌تن ب وه‌رگرتنا پاره‌ی د ڤه‌كرینه‌ بو هه‌ر كه‌سه‌كێ بڤێت بزانیت كا چ پاره‌ و كه‌نگی دایه‌ و بو ڤی بابه‌تی ئه‌م شانازیێ ب سیسته‌مێ خوڤه‌ دبه‌ین و كه‌سه‌ك ب چ رێكا نه‌شێت ره‌خنا و (طعن) ا ل مه‌ بده‌ت لیژنا كه‌لێ یا خێرخواز ل ئامێدیێ یابه‌روه‌خت ژ ڤان هه‌ڤالان پێك دهێت و ئارمانجا مه‌ ئه‌وه‌ كو رۆژه‌كێ كونفرانسه‌كێ به‌رفره‌هـ بكه‌ین و جڤاتا مه‌ ب ره‌سمی ئیجازه‌ بو بهێته‌ دابین كرن و په‌یوه‌ندیێن مه‌یێن ناڤخوویی و ده‌رڤه‌ ب هێز بکه‌ڤن .

ناڤێت ئه‌ندامێت جڤاتێ یێت به‌روه‌خت بو ڤێ قوناغێ :

هه‌روه‌سا جڤاتا مه‌ چه‌ندین لیژنێت چێكرین بو ڕاپه‌راندنا كاروبارێت جڤاتێ وه‌ك لیژنا ژمێریاری و شیره‌تكاری ول دویڤ چوون و راگه‌هاندن و ل داهاتی و ل گوره‌ی پێدڤیێت كاری دێ لیژنێت دی هێنه‌ زێده‌ كرن .

7- مه‌ لیژنا تایبه‌ت ل باژێرێ دهوكێ چێكریه‌ كو كارێ جڤاتا كه‌لێ یا خێر خوازی ل ئامێدیێ بكه‌ت ل دهوكێ و لیستێن هاریكاریێت ئامێدیێت دهوكێ ب ستویێ خوڤه‌ بگریت و ل ماوێ داهاتی دێ ده‌ست بكاربیت كو ژڤان هه‌ڤالا پێكدهێت :

 1- صدیق محمد تاهر (سه‌رپه‌رشت)

2- كمال حجي حسین (ئه‌ندام)

3- كریم محمد سلیم نالبه‌ند (ئه‌ندام)

4- مصته‌فا حسن شه‌كر (ئه‌ندام)

5- سلیم مصته‌فا خه‌ج وه‌ریس (ئه‌ندام)

ڤێ لیژنا ل سه‌ری دیار كری مافێ گوهرین و زێده‌كرنا ئه‌نداما هه‌یه‌ داكو كارێ وان باشتر ب رێڤه‌بچیت ، كارێ ڤێ لیژنێ ئاگه‌هداركرنا ئامێدیا یه‌ ب بزاڤ وچالاكیێت جڤاتێ و وه‌رگرتنا هاریكاریا (اشتراكات شهریة) و كومكرنا وان هاریكاریا ل دویڤ لیستێت رێك و پێك و ژلایێ "صدیق محمد تاهر) ڤه‌ بهێنه‌ توماركرن و ته‌سلیمی لیژنا ئامێدیێ یا جڤاتێ بكه‌ت و ل بانقا ئامێدیێ بهێنه‌ دانان .

8- مه‌ ده‌ست ب چێكرنا لیستێت ناڤێت خێزانێت ئامێدیێ كریه‌ ئه‌وێن ل ئه‌وروپا و ئه‌مریكا و ئوسترالیا دژین و پشتی ب دویماهیك دهێن دێ هێنه‌ ئاگه‌هدار كرن ب بابه‌تێ جڤاتا ئامێدیا و هه‌ر خێزانه‌ك دێ پشكداربیت ب دانا مه‌بله‌غه‌كێ هه‌یڤانه‌ (5 تا 25) دولارێت ئه‌مریكی و ل هه‌ر وه‌لاته‌كی چه‌ند كه‌سه‌ك وه‌ك لیژنه‌ دێ سه‌رپه‌رشتیا كومكرنێ و هنارتنێ كه‌ن و ب ڤێ چه‌ندێ هه‌می ئامێدیێت جیهانێ دێ ئێكگرتنه‌كا مكووم چێكه‌ن .

9- مه‌ ناڤ ونیشانه‌کێ ئنته‌رنێتێ چێكریه‌ بو جڤاتا كه‌لێ ب ڤی ره‌نگێ خوارێ :

E-MAIL  : jvataamedi@yahoo.com

هه‌روه‌سا مه‌ ل به‌ره‌ سایته‌كێ تایبه‌ت ب جڤاتێ ڤه‌ چێكه‌ین و دێ ل ماوێ داهاتی به‌لاڤكرنه‌كا تایبه‌ت ب جڤاتێ ڤه‌ ل سه‌ر سایتێ ئامێدیێ به‌لاڤ كه‌ین داكو ئامێدیێت ئاكنجی ده‌رڤه‌ پێزانین هه‌بن ل سه‌ر چاوانیا كارێ جڤاتێ :

www.amedye.com

و هه‌ر كه‌سه‌كێ خه‌لكێ ئامێدیێ ل هه‌ر جهه‌كێ جیهانێ چ پێشنیار ئان پرسیارئان بابه‌ته‌ك هه‌بیت ب رێكا ئنته‌رنێتێ ب گه‌هینیته‌ ده‌ستێ مه‌ و ئه‌م پێدڤی ڤێ چه‌ندێینه‌ و ب سوپاسی ڤه‌ .

10- ئارمه‌ك بو جڤاتێ هاتیه‌ چێكرن ژ لایێ هه‌ڤالێ مه‌یێ بسپور "زهیر سید یاسین" و بو زانین هه‌ڤالێ ناڤبری به‌رپرسه‌ ژ بابه‌تێن هونه‌ری بو جڤاتا مه‌ هه‌روه‌سا هه‌ڤال "محمد عبدالله‌ ئامێدی" به‌رپرسه‌ ژ بابه‌تێن دیرووكی .

11- هیڤی و خه‌ون ومرادێت مه‌ گه‌له‌كن و ئه‌م ب باوه‌رین ئه‌گه‌ر پێكڤه‌ گرێدانا ئامێدیا ب جڤاتا كه‌لێ یا خێرخوازی یا تایبه‌ت ب ئامێدیاڤه‌ بهێته‌ ئه‌نجام دان دێ ئێكگرتنا مه‌ خه‌لكێ ئامێدیێ یا مكووم و به‌رده‌وام بیت وه‌كی گه‌له‌ك باژێرێت جیهانا پێشكه‌ڤتی دێ مه‌ ده‌لیڤێت گوهڕین و پێشكه‌ڤتنێ هه‌بن و دێ ل هه‌می كوردستانێ بینه‌ نموونه‌ و نه‌ڤیێت مه‌یێن داهاتی (الاجیال القادمة) دێ شانازیێ ب مه‌ به‌ن.