سه‌ره‌كی   |   ده‌رباره‌ى مه‌   |   په‌یوه‌ندی

قه‌زا وناحیه   كومه‌ڵكه   گوند   چیا   كانی و ریبار   هاڤینگه   شینوارێن ده‌ڤه‌ری   ئه‌ده‌ب و هونه‌ر   فلكلور   ستران و موزیك   ناڤدارێن ده‌فه‌رێ   شه‌هیدێن ده‌فه‌رێ
ره‌نگا و ره‌نگ    سالنامه    هه‌لكه‌فت و بیره‌وه‌ری    ئاگه‌هداری    ئه‌رشیفێ ده‌نگ‌ و باسا    ئه‌لبوم    رێڤه‌به‌ریێن میری    لینك     زانست     ئه‌رێ تو دزانى      زاروك
:-:

 

ناحیا کانی ماسێ

 

 

                                                                                                 شێرزاد نێروه‌یی

 ئێکه‌ ژ ناحیێن سه‌ر ب قه‌زا ئامێدیێ ڤه‌ ، سه‌نته‌رێ ناحیێ دکه‌ڤیته‌ باشورێ سه‌نته‌رێ قه‌زایێ ب دیراتیا نێزیکی 80 کم ،  دیراتیا وێ ژ باژێرێ دهوکێ 105 کم ، رۆژهه‌لاتا ناحیێ گوندێ دورێ و ئایاتێ یه‌ ، رۆژئاڤایا ناحیێ     دێریشکێ یه‌ و باشورێ ناحیێ ئورمه‌دادا ، باکور سنورێ تورکیایه‌ ، هه‌روه‌سا هه‌ڤ توخیبه‌ دگه‌ل چه‌ندین یه‌کێن ئیداری و ب ڤی شێوه‌ی:

ل باشورێ سه‌نته‌رێ قه‌زا ئامێدیێ یه‌ ، ل رۆژهه‌لاتی ناحیا بێبویه‌ ل ده‌ڤه‌را نێروه ڕێکان ، ل باشور ناحیا بامه‌ڕنێ یه‌  ، ل رۆژئاڤا  ناحیا باتیفا یه‌ سه‌ر ب قه‌زا زاخو ڤه‌یه‌ ‌ ، هه‌روه‌سا دکه‌فیته‌ ناڤ به‌را دوو ئاڤێن مه‌زن دا‌ ئه‌وژی ریبارێ زێی‌ و ریبارێ خابوری یه‌.

 ڕووبه‌رێ ناحیا کانی ماسێ 602 کم  دووجارینه‌  و ژلایێ ئیدارێ ڤه (77)گوند و ( 13 ) که‌رتێن چاندنێ ب ناحیا کانی ماسێ ڤه‌ د گرێداینه‌ ، ژڤێ  هه‌ژمارێ (59) گوند د ئاڤا نه‌ و ژوانان ( 25 ) گوندێن برا مه‌سیحیان  و ( 30 ) گوندێن بوسلمانان ، ( 4 ) گوندێن تێکه‌لن ، و ( 32 ) گوند و که‌رتێن چاندنێ د به‌رداینه‌ .

 هژمارا خانیێن ڤان گوندا دگه‌ل یێن سه‌نته‌رێ ناحیێ ( 2389 ) خانینه وئه‌ف هژماره‌ به‌رده‌وام د زێده‌ بوونێ دایه‌ .

و هژمارا ئاکنجیێن ناحیێ ( 9650 ) که‌سن کو ل سه‌ر ( 1320 ) خێزانان دابه‌ش دبن ، ‌هه‌روه‌سا ل وه‌رزێن بهار و هاڤینێ گه‌له‌ك خێزان دچنه‌‌ سه‌ر گوندا ژبه‌ر ده‌رامه‌تی و پاهیزێ د زڤرنه‌ڤه‌ .

ژێده‌رێن ژیارا خه‌لکێ ناحیێ دجوره‌ و جورن وه‌ك  ل سه‌ر چاندن و خودانکرنا ته‌رش وته‌والی یه‌ ، زێده‌باری موچه‌ی‌ .

سالانه‌ ڕێژه‌کا زور یا به‌فر و بارانا  ل ده‌ڤه‌را کانی ماسێ دباریت کو دگه‌هیته   1000 ملم  .

 حکومه‌تا هه‌رێمێ پیته‌دانه‌کا باش ب ڤێ ده‌ڤه‌رێ دایه‌ ب تایبه‌ت د بوارێ ئاڤه‌دانی و زانستی و ساخله‌میێ دا و تا ئه‌ڤرو ( 37 ) قوتابخانه‌  هه‌نه ئێکا ئاماده‌یی وچارێن ناڤنجی و ( 32 ) یێن سه‌ره‌تایی  .

و چه‌ندین بنگه‌هێن ساخله‌میێ لێ هه‌نه‌ :-

1- بنگه‌هێ ساخله‌میێ ل گوندێ کێسته‌ .

2- بنگه‌هێ ساخله‌میێ ل گوندێ قومریێ .

3-  بنگه‌هێ ساخله‌میێ ل کومه‌لگه‌ها بریفکا .

4-  بنگه‌هێ ساخله‌میێ  ل گوندێ ڕاڤینا .

5- نه‌خوشخانا روزانا ل کانی ماسێ کو ب ناڤێ  روژنامه‌ڤانا بریتانی (Rozana) ئه‌وا ل ده‌ڤه‌رێ هاتیه‌ شه‌هیدکرن هاتیه ‌ ناڤکرن ، و به‌رده‌وام ده‌یکا شه‌هید روزانا هاریکاریا ڤێ نه‌خوشخانێ دکه‌ت چ ژلایێ موچه‌یا ڤه‌ یان که‌ل و په‌لێن پێتڤی بو نه‌خوشخانێ ڤه‌ ، هه‌روه‌سا  ( 26 ) مزگه‌فت و ( 12 ) دێر ل ڤان گوندا هه‌نه‌ .

 پڕۆژێن سالا 2006 ێ ل سنورێ ناحیا کانی ماسێ هاتینه‌ ئه‌نجام دان ل سه‌ر بودجا حکومه‌تا هه‌رێما کوردستانێ:

1- دروست کرنا گوڕه‌پانه‌کا ته‌پاپێ ل کۆمه‌ڵگه‌ها بریفکا .

2- دروست کرنا دوو پرێت په‌یاده بو‌ گوندێ ده‌رگه‌لا سه‌یدا .

3- چێکرنا ڕێکا گوندێن سه‌ره‌ڕو و ئوره‌ .

4- چێکرنا ( 50) خانیا  ل تروانش .

5-  چێکرنا ( 50 ) خانیا  ل بێدهێ .

6-  چێکرنا دێوارێن پاڵ پشت ل رێکا پێگو‌ڤا و کانی ماسێ .

7- قێرکرنا ڕێکا گوندێن کانی به‌ڵاڤێ و بازێ و حه‌تا گوندێ ده‌رگه‌لا میسا به‌گێ .

8- چێکرنا جوویا گوندێ چه‌م سه‌یدا .

9- ئاڤاکرنا قوتابخانا تیله‌ر و گوند‌ێ خانکێ و گوندێ بێدهێ و تروانش .

10 -پڕۆژێ دیوارێ ئاسته‌نگێ و جاده‌کا په‌یاده‌ دگه‌ل جوکێن (صندوقی) ل سه‌نته‌رێ ناحیا کانی ماسێ .

11- چێکرنا جوکا گوندێ بناڤێ و گوندێ بێقولکێ .

12- ئاڤاکرنا بنگه‌هێ ساخله‌میێ ل گوندێ میسکا .

13- ئاڤاکرنا ئاڤاهیێ لقی باخچه‌ڤان و دارستانێ .

14- زێده‌باری ئاڤاکرنا گوندێن برا مه‌سیحیان .

* دام و ده‌زگه‌هێن حکومی و ئیداری ل سنورێ ناحیا کانی ماسێ .

1- رێڤه‌به‌ریا ناحیێ .

2- بنگه‌هێ پولیسا .

3- باژێرڤانی کو سه‌ر به‌رشتیا پاقژکرنا سه‌نته‌رێ ناحیێ و گوندێ دێریشکێ و  کۆمه‌ڵگه‌ها بریفکا دکه‌ت .

4- لقێ چاندنێ .

5- جێگریا ئاسایشێ .

6- پشکا سامان و ئاژه‌ڵی .

7- دارستان .

8- نه‌خوشخانا ( روزانا ) .

 

 ناحیا کانی ماسێ ل سالا  1928 هاتیه‌ دامه‌زراندن و ئێه‌که‌مین ڕێڤه‌به‌رێ ناحیێ ( اکتابه‌ك )  خه‌لکێ سلێمانیێ بوو ، ئه‌ڤێن خارێ ناڤێن چه‌ند ‌ڕێڤه‌به‌رێن ناحیا کانی ماسێ نه‌:

1- شعبان خلیل عبدالله      1/8/1996   تا   30/11/1998 .

2- صادق محمد حسن       30/11/ 1998 تا 16/6/2002 .

3- سردار کاکه‌ ئه‌مین       26/6/2002 تا 18/2/2003 .

4- شێردل سمو صدقی       8/2/2003 تا 5/1/2005 .

5- ایسر جه‌رجیس حمید      5/10/2005 تا          .

*جهێن پیرۆز :

1- مه‌زارگه‌هێ ( شێخ بوتار ) ل گوندێ سه‌ره‌ڕو .

2- مه‌زارگه‌هێ ( شێخ محمد ) ل گوندێ هرورێ .

3- ته‌کیا شێخێ مایێ  .

4- دێرا مه‌تران مارقیوما ل گوندێ دورێ .

5- دێرا مار پیوس (مریم العزراء) .

 

 

    

 

 

 

  Copyright © 2009 Kurdistan - Devera Amedye
Mobile: 00964 750 475 6683 Ariafon: 00964 062 763 1591
E-mail: info@amedye.com  amedye@msn.com