که‌سایه‌تیا  خو ژخوین وره‌نگێ چاڤێن خو بناسه‌

                                                                                                           نادر جه‌لکی

هه‌ر ژ كه‌ڤن دا دیارکرنا نیشانێن كه‌سایه‌‌تێێ ب رێكێن جودا جودا بو لێ نوكه‌ روخسارو سیمایێ مروڤى ب رێكا زانستێ نوى هاتێه‌ ده‌ستنێشانكرن ، پشتى لێكولینێ ل سه‌ر700 كه‌سان بو زانایان ئاشكرا بو كو ئه‌ندامێن ئێك گروپ ژخوین و ره‌نگێ چاڤان تا راده‌یه‌‌كێ زور ژلایێ که‌سایه‌تیێ ڤه‌ وه‌كى ئێكن ، هه‌روه‌سا بو ده‌ست نیشانا که‌سایه‌تیێ ب رێكا خوینێ مێكانزمه‌ك هاتیه‌‌ دانان كو د بێژنێ ( كتسو – ئاكى- جاتا) ل ویلایه‌تێن هه‌ڤگرتى ێێن ئه‌مریکا ناڤێ( b.t.p.a) هاتیه‌‌ بجهئێنان ئانكو شروڤه‌كرنا خوینێ بو که‌سایه‌تیێ .
گروپا ژ جورێ(A):  ئه‌و كه‌سێ سه‌ر ب ڤێ گروپێ چ ژن بیت یان زه‌لام ئه‌ڤ سالوخه‌ته‌ ل ده‌ف هه‌نه‌ ، هه‌ڤسه‌نگى، رێك و پێكى، دلسوزى د ڤیانێ دا ، مێشکێ وى ب سه‌ر هه‌ست و سوزان دا یێ زاله‌، د ده‌رونێ خوه‌ دا یێ هه‌ڤسه‌نگه‌، هه‌ستێ وى یێ چێگیره‌‌‌‌ .
سلبیاتێن ڤێ كه‌سایه‌تی:ره‌شبینیا هه‌میشه‌یی ، گوشه‌گیری، هه‌روه‌سا باوه‌رى كێم ب خو هه‌یه‌‌ .
گروپا(B):  ئه‌ندامێن ڤی گروپی دعاتفینه‌‌ ، به‌هره‌دارن ، خودان مێشكه‌كێ ته‌نانه‌ ، هه‌روه‌سا دسه‌رنج راكێشن .
سلبێات: ئالوزیان دروست كه‌ن ، حه‌ز ژ تێكه‌لیا خه‌لكى ناكه‌ن ( گوشه‌گیرن) ، د یاخی نه‌، هه‌روه‌سا دگوهدار نینن .
گروپا ( AB) : ئه‌ندامێن ڤێ گروپی زور د هه‌ستیارن ، عه‌قلانینه‌ (ئانكو د هه‌ڤسه‌نگ كرنا كارێن خوه‌ دا په‌نایێ د به‌ نه‌ به‌رئه‌قلى)، د به‌خشنده‌نه‌، ل سه‌ر خونه‌، دبلوماسیه‌‌كا بلند هه‌نه‌ .
سلبیات: دودلن(قلق)، زوى توره‌ دبن، نهێنیان ناپارێزن ، ئالوزیان دروست دكه‌ن.
هه‌روه‌ سا ل سه‌ر ڤێ گروپێ ره‌ئێه‌كا دى هه‌یه‌‌:
كو ،ل سه‌رخونه‌، د خوشتڤینه‌‌ ، حه‌ز ژ راستبێژیی و ده‌ستپاکیێ دكه‌ن.
سلبێات : هزرو بیرێن وان د سست و خاڤن ، بریار دان ل ده‌ف وان كاره‌كێ ب زه‌حمه‌ته‌ .
گروپا (O): ئه‌ندامێن ڤێ گروپێ د ڤه‌كرینه‌‌( كه‌یف خوشن) ،د ساده‌نه‌ ،د رێك و پێكن، ترکیز كرن ل ده‌ف وان یا ب سه‌ناهیه‌‌.
سلبیات: که‌سایه‌تیا دوژمنكارانه‌ هه‌یه‌‌ ، زوى توره‌ دبن ، كه‌ربێن وان ژ خه‌لکی ڤه‌دبن ، د مێشك هشكن ، زوى بریاری دده‌ن .


هه‌روه‌سا زانینا که‌سایه‌تیێ ب رێكا ره‌نگێ چاڤان:
1-چاڤێن ره‌ش: سالوخه‌تێن خودانێن چاڤێن ره‌ش:- ( توره‌بون، هه‌ست نازكى ، خودان عاتفیه‌کا بهێزن ، دلوڤانن، زوى كارتێكرن ل سه‌ردهێته‌ كرن ) .  
2_ چاڤێن هنگڤینی :- (  د ته‌نانه‌ ، ل سه‌رخونه‌ ، هزركرنا وى به‌رى عاتیفی یه‌‌ ، حه‌ز ژ ناڤ وده‌نگیێ دكه‌ن ، كونترولێ ل سه‌ر هه‌ست و سوزێن خوه‌ دكه‌ن، ئه‌و تشتێ د دلێ خوه‌ دا ڤه‌دشێرێن )  .
3- چاڤێن كه‌سك : (  د حه‌سیدن ، تا راده‌یه‌کێ ب بێ سوزن ، گرنگیێ ب پاقژیێ ناده‌ن ) .
4- چاڤێن قه‌هوه‌یێ :- (  خودان ره‌ئیه‌کا بهێزن، د مێشك هشكن ، حه‌ز ژكاركرنێ دكه‌ن، دلوڤانن، ب سوزن ، هه‌روه‌سا د سه‌رنج راكێشن ) .
5_ خولیکی( رمادى، خاكسترى) : - ( د توندوتیژن ، دلره‌قن، خوپه‌رستن ، زیره‌كن ، روشه‌نبیرن، عه‌زیمه‌تا وان یا بهێزه‌ )  .
6_چاڤێن شێن :- (  زیره‌کن، ژ خو درازینه‌ ، نه‌دیارن ، ب هویری هزر دكه‌ن، زور د هه‌ستیارن ،زورد كاریگه‌رن ، د هونه‌رى نه‌ ) .
لێ ئه‌گه‌ر چاڤێن وان شێنه‌كێ ڤه‌بى بێت: د تووندوتێژن، سسروشته‌كێ دژوار هه‌نه‌، ل سه‌ر چ حاله‌تان جێگێر نابن.
به‌لێ ئه‌گه‌رشینه‌گێ توخ بیت :- ( خودان هیڤیێن زور و د به‌رفره‌هن  ) .