|
ئامادهکرن : محمد
عبدالله ئامێدی
کهلا چهلکێ یان دبێژنێ گێرا چهلکێ ،
جههکێ بلند و
ههلکهفتی و
ئاسێ یه ب دوراتیا (20) کیلومیترا رۆژههلاتا باژێرێ ئامێدیێ ،
ئهڤ کهلهه دکهڤیته
دهفهرا دهشتازێ
ئهو دهڤهرا خوش یا پر چیا و
دهشت و ئاڤ . رۆژههلاتا وێ گوندێن
باوان و بێخویرێ ، و ژلایێ باکوری
ڤه دهشتهکا پان و
بهرڤره و چیایێ لینکی ل زنجیرا چیایێ
مهتینا ولایێ رۆژئاڤا
سهنتهرێ ناحیا دێرهلوکێ وروبارێ زێ یه و ژلایێ باشوری
ڤه روبارێ زێ یه و گوندێن
ههردوو هاریکا وچیایێ گریێ ل
زنجیرا چیایێ گاره ، ، ل
ههر سێ لایێن کهلهێ
شویرههکا سروشتی
یه ب رهنگێ بهرێ
جهنجیری . بلنداهیا ڤێ کهلهی پتر ژ(100) میترایه
، تهنها لایێ باکوری
نهبیت ئهوژی خهندهکهك
ل دهمێ کهڤن دا لێ هاتی
یه کولان ب کوراتیا (10) میترا وفرههیا (3)میترا ، ژلایێ کهلهێ یا ئاڤا بوو ب
دیوارهکێ بلند و ب
بهرهزیڤا و کلسێ و
دهرگهههێ وێ وهکی قهنتهرێ
یێ ئاقدکری بوو لناڤ شویرهێ و
خهندهکێ و دهرگههێ
قهنتهرێ دوو شانهشین (برج) ل سهر ئاڤا کری بوون ژبو زێرهڤانیێ
و لسهر خهندهکێ دار و چهپهر
د دانان و پهز و گارهش و مروڤ لێ
دهرباز دبوون و شهڤێ رادکرن و بنێ
خهندهکێ تژێ
ستری و کناری و تشتێن تیژ دکرنه
تێدا دا مهترسی ل سهر
دوژمنا ههبیت و ژلایێ باکورێ رۆژههلاتی
دهرگههێ هنداڤ ئاقارێ کهلهی
تا نوکه مایه ، خهلکێ کهلهی دبێژنێ (ئاڤلێ برجکێ)
فرههیا دیوارێ وێ (1.5) میتره
و بلنداهیا (6) میترا
یا بلنده ، ولسهر هاتبوو ئاڤاکرن ، کهلها چهلکێ ئیك بوو ژ
پارێزگههێن کهلها ئامێدیێ
ژلایێ رۆژههلاتی و ب ئاشکرایی دهێتهدیتن و کهلها
ئهرزێ ژلایێ رۆژئاڤای ڤه
و ههمی دهما کهس و کارێن میرێن ئامێدیێ حکمرانی لڤێ کهلهێ کریه ، ئاڤ ل نێزیکی کهلهێ
ههیه ول نیڤهکا وێ
دهشتا پان ئهوا دکهڤیته
باکورێ کهلهێ کانیا بیرکێ
یه ژکهڤن دا دگوتنێ (بیرکا میرو
مهر) ئاڤ ب سولینا دئینا ناڤ کهلهێ و سێریجهك نك برجا
ههبوو ، جهلالا مزویریا ،
دهمێ
موسلمان هاتینه
دهڤهرێ ناڤێ کهلها چهلکێ
دپیتهکێ
دا هاتیه . و ب درێژاهیا دیروکێ مروڤێن
مهزن و مروڤێن
خودان شیان حوکمرانی لڤێ کهلهێ
کریه و مشه رویدانێن
مهزن لڤێ کهلهێ رویداینه ،
دهڤهر ب گشتی
دهڤهرهکا ئاسێ
یه کو سێ رهخێن وێ رویبارن (زێ ، روویێ شین) و چیایێن کورهژار و لینك کو زنجیرا چیایێ
مهتینا یه وهکی شویتکێ خول
دهڤهرا دهشتا زێ ئالاندیه و
دهڤهرهکا ئاڤی و
دهولهمهنده ب چاندنا
دهرامهتی و نهخاسمه برنج ، کونجی . ل
سالا(1702) زایینی
دهمێ هێرشا
ههکاریا ب سهرکێشیا
(چل قهدهر) ێ ههکاری
هاتیه سهر دهڤهرێ میرومهرێ مزویری
و سوفیێ چهلکی ب درێژاهی
سهرهاتیا وان دهێتهگوتن ، ل
سالا(1832) زایینی
دهمێ میر (محهمهدێ رهواندوزی) ژ
رویبارێ زێ
دهرباز بووی و قهستا کهلها ئامێدێ
کری و بهری بگههیته ئامێدێ کهلها چهلکێ دورپێچ کر و ستاند و
ئاگر بهردایێ و خرابکر ، ل سالا (1909)ێ زایینی و
ههتا
سالا(1918)ێ زایینی ژلایێ سولتان (رهشاد)ێ ئوسمانی
هاته ستاندن و ل سالا(1917)
ی زایینی بهری شهرێ جیهانی یێ ئێکی
لهشکهرێ ئیرسی
( روسی ) نێزیکی ڤێ کهلهێ بوون و
ههتا سهر پرا کهلیا
هاتبوون ئهوا دکهڤیته ناڤ گهلێی
رهشاڤا ل باکورێ دیرهلوکێ ، ول گورستانا
ههجرا گولا تا نوکه
رهبیا ئیرس لێ ئاشکرایه .
ل سالا(1919)ێ زاینی ئینگلیز
هاتیه ڤێ کهلهێ .
ژ
شوینهوارێن وێ مزگهفتا دوو قات ، قاتێ بنی
عومبار بوو
قاتێ سهری مزگهفت بوو، و رهخ
و رووێن مزگهفتێ ههمی پهنچهرێن بچویك لێ
ههبوون و (60-70) پهنچهرا لێ
ههبوون ، و دهرگههێ کهلهێ نك لاتا
حهمێ ، سێریج .. ژناڤ جهێن
ڤێ کهلهێ (دهشتهکا مامانی ، سهردهپکی ، دیوانا میری) ، گهلهك گوڕستان ل
دهورو بهرێن ڤێ کهلهێ
د دیارن ژوانا (ههجرا شینکێ ،
ههجرا گولا ، گورستانا ملێ سپینێ
گورستانامیرومهرو چل قهدهر) .. و شکهفتێن روژههلاتا
ژووری (شکهفتا جویا ، شکهفتاچومار (ئاڤتێدایه)
، شکهفتا مشان
، شکهفتا
مخهلێ یاپهزی ) و شکهفتێن روژ ئاڤا
(شکهفتا کانیکێ
، شکهفتا رهش ، شکهفتا هاجێ خدری ،
شکهفتا ئاڤکێ )
.
ژێدهر:-
گوڤارا ئوتونومی -
ژماره (1) سالا ههشتێ -1984-سهیدا (عبدالکریم
فندی).
- سوپاس بو ڤان
برایان کو دگهل من دا ماندی بووینه
(ئیبراهیم عهلی ئهحمهد خان چهلکی ، مستهفا فارس چهلکی ، عبدالله یوسف حامد چهلکی ، طه
سهیدو چهلکی) . |
